Pope Paul III and His Grandsons

Tiziano Vecelli · 1546

Pope Paul III and His Grandsons - Tiziano Vecelli

Một vị giáo hoàng già, lưng còng và cảnh giác, quay sang người cháu đang cúi chào, trong khi người cháu khác mặc áo hồng y đứng nhìn. Chiếc đồng hồ tích tắc trên bàn. Titian không bao giờ vẽ xong bức tranh.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Titian vẽ bức chân dung này ở Rôma từ mùa thu 1545 đến tháng 6 năm 1546, theo đặt hàng của gia tộc Farnese. Paul III lên ngôi giáo hoàng năm 1534 và đưa họ hàng vào những vị trí cao; cháu ông là Alessandro được phong hồng y năm 14 tuổi, còn Ottavio nhận quyền thừa kế dòng họ và cưới con gái hoàng đế. Giữa thập niên 1540, Titian là họa sĩ chân dung được nhà Farnese ưa chuộng. Ông vốn ngại đi xa, và muốn đổi tranh lấy một bổng lộc nhà thờ cho con trai Pomponio. Đến Rôma, ông được tiếp đón như vị khách quan trọng nhất. Thế nhưng ông bỏ dở bức tranh, và nó nằm không khung trong hầm nhà Farnese suốt một thế kỷ.

Điều nên ngắm kỹ

Paul, ngoài bảy mươi lăm tuổi, ngồi ở giữa. Chiếc mũ camauro che đầu hói, nhưng tuổi già lộ ra qua chiếc mũi dài, đôi mắt nhỏ tối, đôi vai còng và bộ râu dài lởm chởm. Bên phải, Ottavio khom mình cúi chào; sau lưng giáo hoàng, Alessandro đứng trong áo hồng y. Nền đỏ thẫm, màu đỏ sâu của khăn trải bàn và sắc trắng gần như ma quái của áo giáo hoàng tạo nên màu sắc phong phú nổi tiếng, còn những nét cọ nặng tạo bầu không khí lo âu, căng thẳng. Trên bàn cạnh giáo hoàng là một chiếc đồng hồ. Với vài nhà phê bình, Paul như đang lườm Ottavio đầy trách móc.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức tranh khám phá tuổi già và những toan tính quanh việc kế vị. Chiếc đồng hồ vừa là lời nhắc memento mori, vừa báo rằng thời gian sắp cạn, và sự hiện diện của hai người cháu cho thấy đơn đặt hàng nảy sinh từ nỗi lo ai sẽ nối tiếp. Paul già yếu, mệt mỏi, nhưng vẫn là một gia trưởng quyền uy và tỉnh táo. Nguồn tư liệu mô tả cách tranh bắt được những mâu thuẫn tinh tế trong tính cách ông và mối quan hệ tâm lý phức tạp giữa ba người: người ông đầy tham vọng, người cháu trẻ đang lên, và người anh bị ràng buộc bởi đời tu mà sau này anh hối tiếc.

Di sản

Dù dang dở và kém hoàn thiện về kỹ thuật so với bức Chân dung Giáo hoàng Paul III trước đó, bức chân dung nhóm này được xếp vào hàng sâu sắc nhất của Titian. Lịch sử sớm chứng minh sự căng thẳng ấy là thật: năm 1547, Ottavio đòi quyền cai quản Parma và Piacenza trái ý cả Paul lẫn hoàng đế, còn Alessandro mất lòng tin vào lời hứa hẹn rằng mình có thể làm giáo hoàng. Ngày nay tranh ở Bảo tàng Capodimonte, Napoli, khoảng 210 x 176 cm. Đây vẫn là bức chân dung hiếm hoi nơi quyền lực, tình thân và nghi kỵ cùng chung một căn phòng đỏ.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Tiziano Vecelli (1488-1576)

trường phái Venice · bàn · group portrait · Rèm · Museo di Capodimonte · tablecloth

Tranh khác của Tiziano Vecelli