Hoa hồng màu hồng

Một bức tranh nhỏ về những đóa hồng phớt, được vẽ trong những tuần cuối đời của Vincent van Gogh. Hãy nhìn thật kỹ: đây là một trong những bó hoa cuối cùng ông từng đặt lên toan vẽ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Hoa hồng hồng thuộc về chương cuối cùng trong cuộc đời Van Gogh. Bức tranh được vẽ năm 1890, trong hai tháng cuối đời ông, từ tháng Năm đến tháng Bảy, khi ông sống ở làng Auvers-sur-Oise phía bắc Paris. Những tuần ấy ông làm việc với sức sáng tạo đáng kinh ngạc, và bức tranh tĩnh vật khiêm nhường này được xếp vào số những tác phẩm sau cùng của ông. Tư liệu về riêng bức tranh này khá ít: các nguồn chỉ ghi lại thời điểm, vị trí của nó trong giai đoạn cuối, và hành trình về sau vào bảo tàng, chứ không cho biết ông vẽ vào ngày nào hay vì sao chọn những bông hoa ấy. Sự im lặng đó đáng được tôn trọng. Điều có thể nói là: trong mùa cuối của một sự nghiệp ngắn ngủi mà mãnh liệt, Van Gogh vẫn dành sự chú tâm cho một điều giản dị và mong manh như vài đóa hồng.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh nhỏ, khoảng 32 x 40,5 cm, một kích thước thân mật mời ta bước lại gần thay vì đứng xa. Chủ đề là hoa hồng, được ghi trong dữ liệu là tranh tĩnh vật, còn tên tiếng Pháp Les Roses roses và tên tiếng Đức Rosenbusch cho thấy người xem từng hiểu nó như những đóa hồng phớt, hoặc thậm chí cả một bụi hồng. Vì tư liệu mô tả rất ít về bề mặt tranh, hãy để chính đôi mắt bạn dẫn đường. Hãy để ý cách những đóa hoa quy tụ trên mặt tranh, sắc hồng đứng vững ra sao giữa những gì bao quanh, và từng nét cọ được để lộ ra thay vì bị làm mờ đi. Hãy tự hỏi: đây là hoa đã cắt hay một bụi cây còn sống? Những cái tên khác nhau gợi rằng người xem đã băn khoăn như thế từ lâu.

Ý nghĩa và dụng ý

Ta dễ đọc mọi bức tranh cuối đời của Van Gogh như một lời từ biệt, và một bức hoa hồng vẽ vài tuần trước khi ông mất càng gợi cách đọc ấy. Nhưng các nguồn không ghi lại lời nào của họa sĩ về bức tranh này, nên ý nghĩa của nó cần được nâng niu thận trọng. Điều nó cho thấy rõ là một người họa sĩ, trong những tháng cuối, vẫn trở về với việc quan sát trực tiếp thiên nhiên, dành cho vài bông hoa sự nghiêm túc như với cánh đồng hay chân dung. Hoa hồng chóng tàn; chúng nở, phai và rụng chỉ trong vài ngày. Dù Van Gogh có chủ ý hay không, người xem hôm nay khó tránh cảm nhận sự ngắn ngủi ấy, khi biết người vẽ chúng chỉ còn rất ít thời gian. Có lẽ ý nghĩa chân thật nhất cũng là điều giản dị nhất: sự chú tâm, dành cho một vẻ đẹp đang trôi qua.

Di sản

Ngày nay, Hoa hồng hồng được trưng bày tại Ny Carlsberg Glyptotek ở Copenhagen. Bức tranh về bảo tàng năm 1923 nhờ món quà tặng của Helga Jacobsen, và mang số danh mục MIN 1843. Sự hiện diện của nó ở Đan Mạch nhắc nhở lặng lẽ rằng các tác phẩm cuối đời của Van Gogh đã đi xa đến nhường nào sau khi ông mất, tản về những bộ sưu tập cách xa ngôi làng Pháp nơi chúng ra đời. Dù không thuộc hàng kiệt tác lừng danh nhất, bức tranh có giá trị chính vì thời điểm nó được vẽ. Đứng trước nó, khách tham quan gặp Van Gogh không phải trong một tranh phong cảnh đầy kịch tính, mà trong một khoảnh khắc riêng tư, vài bông hoa được ngắm nhìn vào mùa hè năm 1890. Với ai muốn lần theo chương cuối đời ông, bức tranh nhỏ này là một trong những trang sau chót.

Có thể bạn chưa biết

Hoa hồng hồng được vẽ từ tháng Năm đến tháng Bảy năm 1890, trong hai tháng cuối đời Van Gogh ở Auvers-sur-Oise.
Helga Jacobsen đã tặng bức tranh cho Ny Carlsberg Glyptotek vào năm 1923.
Số danh mục của bức tranh tại bảo tàng là MIN 1843.
Tên tiếng Đức của tranh, Rosenbusch, có nghĩa là 'bụi hồng'.

Wikipedia · Wikidata