Pan and Syrinx

François Boucher · 1759

Pan and Syrinx - François Boucher

Hai nàng tiên nữ trắng ngần, rạng rỡ nép vào nhau bên dòng nước, trong khi thần dê Pan da sẫm lao tới với nắm sậy trong tay. Boucher vẽ cảnh Rococo nhỏ này năm 1759, và ông đã đổi câu chuyện của Ovid trên đường vẽ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đề tài lấy từ Biến hình của Ovid. Tiên nữ Syrinx chạy trốn thần dê Pan và tới sông Ladon. Ở đó cha nàng, thần sông, cùng các chị em tiên nữ sông biến nàng thành bụi sậy, nên thứ Pan ôm được không phải Syrinx mà là một nắm sậy. Thần bèn cắt sậy, gắn bằng sáp, làm thành cây sáo mang tên mình, nhạc cụ yêu thích của người chăn cừu thời xưa. Boucher vẽ đề tài này nhiều lần; một bản khác ở bảo tàng Prado. Bản này có chữ ký và ngày tháng, thuộc sở hữu đầu tiên của Armand-Pierre-François de Chastre de Billy, quan thị thần thứ nhất của vua Louis XV.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy nhìn sự tương phản. Làn da nâu và cơ bắp căng của Pan đè lên sắc trắng sáng và đường cong mềm của hai phụ nữ, vẻ đầy đặn gợi nhớ tranh khỏa thân của Rubens. Hai tiên nữ tạo thành một bức tường hình bầu dục, gần như một thân thể nhìn từ trước và sau. Hai thần tình yêu nhỏ bay lên: Eros cầm mũi tên và ngọn đuốc, bên dưới là Anteros cố đẩy Pan lùi lại. Thân hình khỏa thân quay lưng ở tiền cảnh là dáng Boucher từng dùng nhiều lần, và các ký họa phấn từ người mẫu thật cho thấy ông chuẩn bị kỹ. Nét cọ trôi chảy làm vài chỗ lấp lánh như ngọc, như tấm vải góc dưới phải màu xanh sáng và trắng.

Ý nghĩa và dụng ý

Boucher không theo sát Ovid. Thay vì thần sông, ông vẽ một tiên nữ khỏa thân thứ hai tựa vào chiếc bình nghiêng chảy nước, dấu hiệu cổ điển của thần linh nước ngọt. Syrinx không chạy trốn trong kinh hãi; nằm nghiêng, nàng ngoảnh qua vai, gương mặt vừa có cám dỗ vừa có sợ hãi. Vì hai phụ nữ như hòa làm một, Syrinx dường như quan tâm tới tiên nữ nàng tìm đến cầu cứu không kém gì tới Pan, và Pan, giống người xem, như đang xen vào mối gắn bó giữa hai người. Eros tượng trưng cho đam mê thiêu đốt thần, Anteros cho sự khước từ của nàng.

Di sản

Bức tranh cho thấy Boucher khéo léo dùng lại các mô típ của chính mình mà vẫn tạo nên điều mới, một cách đọc Rococo đầy nhục cảm về một thần thoại cổ. Khổ nhỏ, 32,4 x 41,9 cm, hợp để ngắm gần độ lấp lánh của nét cọ và màu xanh của bụi sậy trên nền tối. Tranh ở Phòng Tranh Quốc gia London từ năm 1880, do bà Robert Holland tặng, theo bài Wikipedia tiếng Tây Ban Nha, vốn diễn đạt việc tặng này hơi mơ hồ.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

François Boucher (1703-1770)

Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn · tranh thần thoại

Tranh khác của François Boucher

Tranh của các họa sĩ liên quan