Man in Armour

Một chàng trai đội mũ trụ gắn hình con cú dường như bị đè nặng dưới bộ giáp và tấm áo choàng đỏ, chìm trong suy tư. Đó là Alexander Đại đế, thần Mars, hay thậm chí nữ thần Athena? Giới nghiên cứu vẫn chưa thống nhất.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Người đàn ông mặc giáp, đôi khi được gọi là Alexander Đại đế, là tranh sơn dầu trên toan của Rembrandt, thường được định niên đại khoảng 1655, giai đoạn cuối đời ông. Sử gia nghệ thuật Christopher Brown cho rằng đây là bức Alexander Đại đế vẽ cho nhà sưu tầm người Sicily Antonio Ruffo, người từng đặt Rembrandt vẽ Aristotle bên tượng bán thân Homer năm 1653. Vì tấm toan ghép từ nhiều mảnh, Brown cho rằng Rembrandt đã nới rộng tranh năm 1661 theo yêu cầu của Ruffo. Jeroen Giltaij bác bỏ: bức Alexander của Ruffo còn được ghi trong bộ sưu tập năm 1873, trong khi bức ở Glasgow đã ở Anh từ năm 1764.

Điều nên ngắm kỹ

Chàng trai được vẽ nghiêng, đến ngang thắt lưng. Mũ trụ có hình con cú chạm nổi, tai đeo ngọc trai, mình mặc giáp kim loại. Bên trái, áo choàng đỏ phủ lên một tấm khiên tròn, bàn tay đeo găng cầm cây giáo. Phía sau thấp thoáng một vòm đá. Mũ trụ là tưởng tượng, ghép phần che gáy đương thời với chóp và tấm che trán kiểu cổ. Rembrandt gợi chi tiết để chúng hòa vào tổng thể, theo lối gợi nhớ bức Đội tuần đêm. Tranh khổ khoảng 137,5 x 104,5 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Trang bị cổ xưa cho thấy Rembrandt muốn đặt nhân vật vào quá khứ. Nhân vật từng được hiểu là Achilles, Mars hay Apollo, thậm chí là một phụ nữ hóa thân nữ thần Pallas Athena, điều sẽ giải thích con cú. Cách hiểu khả dĩ nhất vẫn là Alexander Đại đế, con cú ám chỉ lòng sùng kính của ông với Athena, dù có thể không phải bức Ruffo đặt. Khoảng năm 1655 Rembrandt cũng vẽ một bức Pallas Athena có phong cách gần gũi, nay ở Lisbon.

Di sản

Từ 1764 đến 1790 bức tranh thuộc về họa sĩ chân dung người Anh Joshua Reynolds. Sau đó tranh về tay George Greville, Bá tước Warwick thứ hai, rồi họa sĩ John Graham-Gilbert và vợ là Jane, người đã để lại tranh cho Bảo tàng và Phòng tranh Kelvingrove ở Glasgow khi bà mất năm 1877. Như vậy tranh đã ở các bộ sưu tập Anh hơn một thế kỷ trước khi đến Glasgow, nơi nó vẫn ở đến nay, trong khi cuộc tranh luận về Alexander vẫn tiếp diễn.