La Bella

Tiziano Vecelli · 1530s

La Bella - Tiziano Vecelli

Một thiếu nữ mặc áo xanh lam rạng lên giữa nền tối, vàng lấp lánh nơi cổ và tấm lông thú vắt trên tay. Gần năm thế kỷ trôi qua, vẫn chưa ai dám chắc nàng là ai.

Câu chuyện phía sau bức tranh

La Bella, nghĩa là "người đẹp", là bức chân dung một phụ nữ do Titian vẽ trong thập niên 1530, nay thuộc Galleria Palatina trong cung điện Pitti ở Florence. Niên đại của tranh dựa vào một bức thư. Ngày 2 tháng 5 năm 1536, công tước xứ Urbino Francesco Maria I della Rovere viết cho người đại diện ở Venice, dặn Titian hoàn thành "bức chân dung người phụ nữ mặc áo xanh", làm mọi thứ thật đẹp và kèm một tấm rèm che. Tranh được ghi nhận lần đầu trong bộ sưu tập della Rovere ở cung điện Pesaro năm 1623/24, rồi về Florence năm 1631 theo của hồi môn thừa kế của Vittoria della Rovere.

Điều nên ngắm kỹ

Nàng hiện lên ở dáng ba phần tư người trên nền tối, trong chiếc váy xanh cổ khoét thấp, điểm trang sức vàng lộng lẫy. Tay trái nàng chỉ vào tấm lông chồn zibellino vắt trên cẳng tay phải. Bố cục chặt chẽ, trang trọng như các chân dung cung đình của Titian thời ấy, còn gương mặt mang đủ mọi chuẩn mực vẻ đẹp đương thời, có lẽ chỉ trừ mái tóc vàng được giới nghiên cứu nhận xét là "chỉ ở mức vừa". Gương mặt ấy dường như còn xuất hiện lại trong Thiếu nữ khoác lông thú, Thiếu nữ đội mũ lông vũ và Venus xứ Urbino, đều vẽ trong cùng mấy năm này.

Ý nghĩa và dụng ý

Nàng là ai? Câu hỏi này có nhiều lời đáp. Moritz Thausing cho rằng đó là Eleonora Gonzaga, vợ công tước, nhưng ý kiến này nay bị bác bỏ, vì công tước khó gọi vợ mình là "người phụ nữ ấy". Leandro Ozzola đề xuất Isabella d'Este, mẹ của Eleonora, người đúng lúc ấy đặt Titian vẽ một chân dung lý tưởng hóa, trẻ hóa bà khi đã ngoài sáu mươi. Giả thuyết này giải thích được cách gọi ẩn danh, nhưng lại tranh chấp với bức Isabella áo đen ở Vienna. Cách đọc nàng như một kỹ nữ thì không đứng vững, vì bố cục là một bức chân dung nghiêm cẩn.

Di sản

Lá thư của công tước gợi ý rằng La Bella là mẫu cho "những bức khác", mà giới nghiên cứu cho là Thiếu nữ khoác lông thú, Thiếu nữ đội mũ lông vũ và Venus xứ Urbino. Ảnh X-quang của Thiếu nữ khoác lông thú được cho là cho thấy lớp vẽ lót liên quan cả tới La Bella lẫn chân dung Eleonora Gonzaga. Vì thế, người phụ nữ áo xanh điềm tĩnh này đứng ở khởi đầu của một nhóm tranh nhỏ, nơi cùng nét mặt ấy ngày càng gợi cảm hơn. Dù là nữ công tước, bà mẹ vợ được trẻ hóa hay chỉ là một hình mẫu vẻ đẹp, nàng vẫn là một trong những gương mặt cuốn hút lặng lẽ nhất của Titian.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Tiziano Vecelli (1488-1576)

phụ nữ · chân dung · trường phái Venice · Váy đầm · khuyên tai · Galleria Palatina · necklace

Tranh khác của Tiziano Vecelli