The Kingfisher

Một chú chim nhỏ dừng lại bên mép đầm lầy, quay mặt sang phải như sắp vụt bay. Ở Paris, Van Gogh đã giữ lại khoảnh khắc ấy trên một bức tranh chỉ nhỉnh hơn một tờ giấy.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Van Gogh vẽ Chim bói cá bên bờ nước tại Paris, thành phố ông đặt chân đến vào tháng 3 năm 1886. Ông ở chung căn hộ của em trai Theo tại Montmartre, học ở xưởng vẽ của Fernand Cormon, và đến tháng 6 hai anh em chuyển sang căn hộ rộng hơn ở số 54 phố Lepic. Các nguồn hơi vênh nhau về niên đại: Wikipedia cho rằng tranh được vẽ từ tháng 7 đến tháng 12 năm 1886, còn Wikidata ghi năm 1887. Dù thế nào, tranh vẫn thuộc hai năm ở Paris, khi ông vẽ hơn 200 bức và, sau khi xem tranh Monticelli, chuyển sang bảng màu tươi sáng hơn, nét vẽ táo bạo hơn. Ngoài ra, không có thêm ghi chép về hoàn cảnh ra đời của bức nghiên cứu nhỏ này.

Điều nên ngắm kỹ

Đây là một bức tranh nhỏ nhắn, theo Wikidata chỉ 19,1 nhân 26,6 xăng-ti-mét, nên hãy hình dung mình cúi lại thật gần. Đề tài là một chú chim bói cá trong đầm lầy. Hãy tìm chú chim trước tiên; nó quay mặt về phía bên phải, và cả khung cảnh nhỏ được dựng quanh nó. Rồi để mắt lang thang vào vùng đầm lầy ven nước. Trước khi rời đi, hãy nhìn xuống góc dưới bên trái: ở đó có chữ ký "Vincent". Một chữ ký giản dị cho một tác phẩm riêng tư, nhắc ta rằng người họa sĩ khi ấy vẫn đang tìm đường giữa muôn vàn phong cách ông gặp ở Paris.

Ý nghĩa và dụng ý

Các nguồn không ghi lại Van Gogh muốn gửi gắm điều gì qua bức tranh này, và tốt nhất ta không nên tự gán cho nó một thông điệp. Điều có thể nói là nó là gì: một bức tranh động vật, tập trung vào duy nhất một chú chim giữa thiên nhiên. Ở Paris, Van Gogh vẽ chân dung, tranh tĩnh vật và thử nghiệm rất nhiều, tiếp thu ảnh hưởng mới từ những họa sĩ ông quen, như Émile Bernard, Toulouse-Lautrec và Paul Gauguin. Một bức nghiên cứu khiêm tốn như thế này cho ta thấy đôi mắt luôn tìm tòi ấy đang nghỉ ngơi trên một điều giản dị: một chú chim rực rỡ, một mảng nước, một khoảnh khắc lặng yên được quan sát.

Di sản

Hiện nay bức tranh thuộc bộ sưu tập của Bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam, giữa những tác phẩm lần theo chặng đường phát triển của ông. Tên tiếng Hà Lan IJsvogel aan de waterkant nghĩa là chim bói cá bên bờ nước. Vì có rất ít tư liệu, bức tranh mời gọi ta ngắm chậm hơn là kể chuyện. Nó là một trong hơn 200 bức Van Gogh vẽ ở Paris trước khi rời thành phố trong tình trạng kiệt sức vào tháng 2 năm 1888. Nhìn như vậy, chú chim nhỏ này là một mảnh của một chương quan trọng, những năm tháng người họa sĩ mà ta biết hôm nay đang dần thành hình.