Jupiter and Thetis

Một vị thần khổng lồ ngự trên mây, còn nàng tiên biển nhỏ bé vươn tay chạm vào bộ râu của ngài, van xin cho số phận con trai mình. Ingres vẽ cuộc gặp giữa quyền lực và lời khẩn cầu này khi chưa tròn 31 tuổi, và suốt đời ông rất quý bức tranh.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đề tài lấy từ sử thi Iliad của Homer. Nàng tiên biển Thetis cầu xin thần Jupiter can thiệp, định đoạt số phận cho con trai nàng là Achilles, khi ấy đang vướng vào cuộc chiến thành Troy. Ingres vẽ tranh năm 1811 để hoàn thành nghĩa vụ với Viện Hàn lâm Pháp tại Rome, khi ông chưa đầy 31 tuổi. Tranh được trưng bày lần đầu tại Salon Paris cùng năm, vào lúc sự chú tâm vào đường nét và việc bất chấp giải phẫu thực tế của ông chưa được giới phê bình ưa chuộng.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh rất lớn. Wikipedia ghi khoảng 347 x 257 cm, còn Wikidata ghi 327 x 260 cm. Jupiter nhìn thẳng ra người xem, tay chân dang rộng khắp mặt tranh, màu áo và da thịt ngài vọng lại màu đá cẩm thạch dưới chân. Dáng ngồi dựa theo tượng thần Zeus ở Olympia của Phidias, nay đã mất, chỉ còn biết qua tiền xu và các bản sao nhỏ, ở đây được đảo chiều. Thetis toàn những đường cong mềm mại, tấm áo xanh lục sẫm trễ xuống hông. Tay phải nàng đặt lên hông thần, còn tâm điểm là bàn tay trái giơ lên vuốt râu ngài.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức tranh đặt sự uy nghi và sức mạnh của một nam thần ngự trên mây cạnh một nàng tiên nhỏ bé, nửa khỏa thân, hoàn toàn phụ thuộc vào lòng thương của ngài, vì ngài nắm số phận con trai nàng. Giọng điệu nam quyền và nữ phục tùng phản ánh định kiến gia trưởng của chế độ Napoléon, nhưng tác phẩm nhìn chung lại được hiểu là sự khước từ các giá trị ấy. Ở một mức độ, nó kết hợp hai mô típ lớn trong sự nghiệp Ingres: vẻ gợi cảm của nhân vật nữ và sự uy nghiêm khắc khổ của nam thần. Phong cảnh trơ trụi phía sau càng thêm cảm giác bất an.

Di sản

Ingres rất coi trọng bức tranh và giữ nó trong xưởng đến năm 1834, khi nhà nước Pháp mua lại. Năm 1848, ông vẽ một bản sao duy nhất bằng bút chì. Wikipedia ghi tranh nằm ở Bảo tàng Granet tại Aix-en-Provence, còn Wikidata gắn tranh với cả Centre national des arts plastiques. Dáng vị thần ngự trên ngai cũng xuất hiện trong bức chân dung Napoléon I trên ngai vàng hoàng đế, vẽ trước đó vài năm, dựa trên cùng một mẫu cổ đại.