Joséphine-Éléonore-Marie-Pauline de Galard de Brassac de Béarn (1825–1860), Princesse de Broglie

Một nàng công nương trong bộ satin xanh nhạt tựa vào chiếc ghế gấm vàng, đẹp, rụt rè và man mác buồn. Ingres nói bức chân dung này làm ông khổ sở, còn người chồng góa sau đó giấu nó sau tấm rèm nhung.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Pauline de Galard de Brassac de Béarn kết hôn với Albert de Broglie năm 1845, và hai vợ chồng tự xưng là Hoàng tử và Công nương. Bà thông minh, sùng đạo, đọc nhiều, được xem là rất đẹp, nhưng nhút nhát đến mức người xung quanh tránh nhìn vào mắt bà để bà khỏi ngượng. Albert, vốn ấn tượng với bức chân dung Ingres vẽ chị gái mình là Nữ bá tước d'Haussonville, đã tìm đến họa sĩ khoảng năm 1850. Ingres dùng bữa với gia đình vào tháng 1 năm 1850 và theo một nhân chứng thì có vẻ rất hài lòng với người mẫu. Ông vẽ từ năm 1851 và ký trên tranh "J. INGRES. pit 1853", khi Pauline 28 tuổi.

Điều nên ngắm kỹ

Bà đứng nghiêng ba phần tư, hai tay tựa lên chiếc ghế bành bọc gấm vàng nhạt, đầu hơi nghiêng, tóc đen búi gọn bằng ruy băng satin xanh. Chiếc váy satin xanh nhạt trễ vai viền ren, ruy băng và tấm khăn choàng thêu vàng là đỉnh cao thời trang dạ tiệc Paris thập niên 1850. Hãy ngắm trang sức: hoa tai ngọc trai buông thành chuỗi, vòng tay ngọc trai xoắn, vòng tay men đỏ nạm kim cương, mặt dây chuyền có thánh giá thể hiện lòng mộ đạo. Giới sử học so độ chính xác của trang phục với Jan van Eyck. Robert Rosenblum nói về một vẻ lạnh như thủy tinh và những hòa âm màu bạc có lẽ chỉ Vermeer sánh được. Chiếc mũ đen trên ghế có vẻ được thêm vào sau cùng.

Ý nghĩa và dụng ý

Ingres yêu tranh lịch sử hơn, nhưng chân dung mới mang lại thu nhập. Theo cách của Jacques-Louis David, ông bắt đầu bằng các phác thảo khỏa thân với người mẫu chuyên nghiệp để hiểu cơ thể trước khi thiết kế trang phục, và còn lại khoảng năm hay sáu bản vẽ chuẩn bị, cho thấy thói quen khoanh tay của bà. Ông viết cho Charles Marcotte rằng mình đang làm hỏng mắt vì phần nền và đây chắc chắn là bức chân dung cuối cùng như thế. Như trong các chân dung phụ nữ khác của ông, cơ thể dường như thiếu xương: cổ dài, cánh tay như trật khớp, gương mặt được lý tưởng hóa như sứ, trong khi mọi đồ vật quanh bà đều sắc nét và thật.

Di sản

Pauline mất vì bệnh lao năm 1860, khi 35 tuổi. Albert xuất bản ba tập tiểu luận của bà, trở thành thủ tướng Pháp năm 1873 và không bao giờ tái hôn. Ông phủ vải lên bức chân dung và giấu nó sau tấm rèm nhung, chỉ cho mượn tại vài triển lãm chọn lọc. Tranh ở lại trong gia đình đến năm 1958 thì về Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan qua nhà ngân hàng và sưu tập Robert Lehman, nay treo ở Cánh Lehman. Gia đình giữ phần lớn trang sức trong tranh, còn lông marabou được chuyển cho Viện Trang phục của bảo tàng. Đây được xem là một trong những chân dung phụ nữ đẹp nhất thời kỳ cuối của Ingres, và là chân dung giới thượng lưu cuối cùng của ông.