Holy Trinity

Maria Mađalêna cầu nguyện mãnh liệt bên Đấng Kitô chịu đóng đinh, trong khi tít bên dưới, nhỏ bé và thản nhiên, Tobias và Thiên thần dạo bước với một con cá. Bức bàn thờ của Botticelli cho một nhà dành cho những phụ nữ hoán cải có lẽ mất ba thập kỷ mới xong.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Được biết với tên Pala delle Convertite, hay Chúa Ba Ngôi với thánh Maria Mađalêna và Gioan Tẩy Giả, bức bàn thờ của Botticelli và xưởng vẽ theo truyền thống có niên đại khoảng 1491 đến 1493, và Wikidata xếp vào thập niên 1490. Ngày nay người ta cho rằng tranh được bắt đầu sớm hơn nhiều, có lẽ từ thập niên 1470, và được vẽ suốt ba thập kỷ. Phường Thầy thuốc và Dược sĩ, nơi họa sĩ cũng là hội viên, đặt hàng cho nhà thờ Santa Elisabetta delle Convertite ở Firenze, nơi nương náu của những phụ nữ từng hành nghề mại dâm, có thánh bổn mạng là Maria Mađalêna. Convertite nghĩa là những người đã hoán cải.

Điều nên ngắm kỹ

Vẽ bằng màu keo trứng trên gỗ dương, khoảng 215 x 200 cm, cảnh chính là Chúa Ba Ngôi, Đấng Kitô chịu đóng đinh, Đức Chúa Cha và chim bồ câu Thánh Thần, trong vầng hào quang hình hạnh nhân viền thiên thần Seraphim. Phía sau là trời xanh giữa hai mỏm đá. Maria Mađalêna quỳ cầu nguyện trong tư thế mãnh liệt, còn thánh Gioan Tẩy Giả, bổn mạng Firenze, chỉ tay về trung tâm. Bên dưới, nhỏ hơn nhiều, Tổng lãnh thiên thần Raphael đi cùng Tobias, cậu cầm con cá trong câu chuyện Kinh Thánh, dù chú chó quen thuộc lại vắng mặt. Họ không để ý đến thị kiến phía trên.

Ý nghĩa và dụng ý

Maria Mađalêna gợi nhớ tượng Mađalêna sám hối của Donatello khoảng năm 1440 và tượng của Desiderio da Settignano khoảng 1455 ở Santa Trinita, thật hợp với một nhà thờ của những phụ nữ lấy bà làm gương. Tobias và Thiên thần có mặt vì Raphael là thánh bổn mạng của phường đặt hàng. Sự khác biệt phong cách giữa hai vị thánh đứng cho thấy họ được vẽ vào những thời điểm khác nhau, còn các đầu thiên thần Seraphim được cho là do xưởng vẽ.

Di sản

Kỹ thuật chụp ảnh hiện đại cho thấy Tobias và Thiên thần ban đầu nằm bên phải, sau cây thập giá, trong một phong cảnh về sau bị vẽ đè lên. Cặp đầu tiên nay được cho là của Filippino Lippi, trợ thủ chính của Botticelli thời trước, còn cặp được dời chỗ mà ta thấy hôm nay có lẽ do chính Botticelli vẽ trong thập niên 1490, với phong cách khác và, theo bài viết, đẹp hơn các nhân vật lớn phía trên. Bức bàn thờ hiện ở Phòng tranh Courtauld, London, và một đợt phục chế hoàn tất năm 2021.