Antiochus and Stratonice

Một hoàng tử nằm hấp hối vì mối tình không dám thổ lộ, và người cha gục xuống bên chân giường. Ingres theo đuổi câu chuyện cổ này nhiều năm, và chính vợ ông đã ngồi làm mẫu cho vai thầy thuốc.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1834, Thái tử Ferdinand Philippe, Công tước xứ Orléans, đặt Ingres vẽ một bức làm cặp với bức Vụ ám sát Công tước de Guise của Paul Delaroche. Cùng năm đó Ingres sang Rome làm giám đốc Viện Hàn lâm Pháp, nên công việc bị chậm lại; tranh bắt đầu từ một bản phác khoảng năm 1838, nay ở Cleveland, dù danh sách các phiên bản lại ghi bản phác ấy năm 1834. Theo bà Eglé Charlemont, bà là người mẫu cho Stratonice, vợ Ingres là Madeleine Chapelle làm mẫu cho vị thầy thuốc, Hippolyte Flandrin cho đôi tay Antiochus và chính Ingres cho vua Seleucus. Tranh hoàn thành tại Rome năm 1840.

Điều nên ngắm kỹ

Câu chuyện lấy từ Plutarch và nhiều tác giả cổ đại. Antiochus, con vua Seleucus I, đem lòng yêu người vợ mới của cha là Stratonice và giữ kín đến mức lâm bệnh nặng sắp chết. Thầy thuốc Erasistratus nhận ra tim chàng đập nhanh mỗi khi nàng bước vào phòng. Vì thế người cha gục ngã bên chân giường. Hãy tìm cây đàn lia ở tiền cảnh. Chiếc giường dựa theo một đài tưởng niệm tang lễ thế kỷ 4 trước Công nguyên vẽ trên một chiếc bình tìm thấy ở Canosa, còn Stratonice được mô phỏng sát theo điêu khắc La Mã. Hai học trò Paul và Raymond Balze vẽ một phần kiến trúc theo bản vẽ của Victor Baltard.

Ý nghĩa và dụng ý

Ingres gắn bó lâu dài với đề tài này. Thầy của ông, Jacques-Louis David, đã đoạt giải Prix de Rome năm 1774 bằng bức tranh cùng cảnh, và Ingres vẽ theo bức ấy từ năm 1807. Âm nhạc có thể là một nguồn khác: Ingres từng chơi violin cho dàn nhạc Capitole de Toulouse, nơi nhiều lần dựng vở opera Stratonice của Méhul, và bức tranh thể hiện đúng khoảnh khắc nữ chính hát đơn ca. Bức tranh của Delaroche mà nó làm cặp cũng dựa trên một vở opera. Kịch tính lặng lẽ ở đây là một tình cảm thầm kín bị nhịp tim tố giác.

Di sản

Công tước hài lòng và đặt Ingres vẽ thêm một bức chân dung. Tranh treo ở Palais-Royal và sau khi công tước mất năm 1842 thì thuộc về người vợ góa. Sau Cách mạng 1848, tranh được bán ở Paris năm 1852 cho gia đình Demidoff, rồi bán lại năm 1863 cho Édouard Bocher, người mua thay cho Công tước xứ Aumale khi ấy đang lưu vong ở London. Aumale treo tranh trong phòng Tribune của lâu đài Chantilly, nơi tranh vẫn còn đến nay, trong Bảo tàng Condé. Ingres còn vẽ ít nhất bốn phiên bản khác, trong đó có bản sao đảo chiều năm 1866 ở Montpellier.