Một đồng cỏ trên núi: Le Mas de Saint-Paul

Lúa non xanh mướt, núi tím hoa cà và bầu trời ngả vàng: tháng Mười Hai năm 1889, từ dưỡng viện Saint-Rémy, Van Gogh gửi cho em trai một cánh đồng lặng lẽ đầy hy vọng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Tháng Năm năm 1889, Vincent van Gogh tự nguyện vào dưỡng viện Saint-Paul gần Saint-Rémy, vùng Provence. Ông được dùng một phòng bên cạnh làm xưởng vẽ. Ban đầu ông chỉ quanh quẩn trong khuôn viên, vẽ những gì nhìn thấy từ phòng mình: cây phủ thường xuân, hoa tử đinh hương, hoa diên vĩ, và một cánh đồng lúa có tường bao, đề tài của nhiều bức tranh. Dần dần, ông bước ra ngoài, vẽ đồng lúa, vườn ô liu và cây bách của miền quê xung quanh, những thứ ông xem là đặc trưng của Provence. Trong năm ấy, ông vẽ khoảng 150 bức. Bức tranh phong cảnh này ra đời vào tháng Mười Hai năm 1889, khi năm tháng ở Saint-Rémy sắp khép lại.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu từ phần dưới tranh, nơi những ruộng lúa non phủ kín đồng cỏ. Đây không phải mùa gặt vàng óng, mà là lớp lúa xanh còn thấp của mùa đông, trải dài về phía xa. Rồi để mắt đi dần lên, qua hàng cây và ngôi nhà trại, tức mas trong tên tranh, tới dãy núi màu tím hoa cà khép lại tầm nhìn. Phía trên là bầu trời ngả vàng. Khổ tranh khá rộng, 73 x 91,5 cm, cho mặt đất không gian để thở. Hãy để ý cách màu sắc xếp thành từng dải, từ đất xanh, đồi tím đến ánh sáng vàng nhạt, khiến cảnh vật như dâng lên từng tầng.

Ý nghĩa và dụng ý

Chính Van Gogh đặt cho bức tranh một cái tên giản dị. Trong lá thư gửi kèm cho em trai Theo, ông gọi nó là Những cánh đồng. Sự mộc mạc ấy rất đáng chú ý. Bức tranh không dựng nên kịch tính nào, mà ghi lại một góc miền quê ông đã quen biết, trước từ sau tường dưỡng viện, rồi từ những chuyến đi bộ bên ngoài. Cánh đồng lúa là người bạn đồng hành suốt những tháng ở Saint-Rémy. Ở đây, lúa còn non và đang lớn, đặt giữa núi và trời. Tên tranh trong tiếng Pháp và tiếng Đức lại nhấn vào đồng lúa giữa vùng núi, hay đồng cỏ và cái cây nhìn về núi Gaussier.

Di sản

Ngày 3 tháng Một năm 1890, Van Gogh gửi bức tranh cho Theo, kèm lá thư gọi nó là Những cánh đồng. Như vậy, nó rời Provence cùng nhiều bức khác, mang theo dấu vết một năm ở Saint-Rémy đến với người em luôn nâng đỡ ông. Ngày nay, bức tranh thuộc Bảo tàng Kröller-Müller ở Hà Lan. Đứng trước nó, ta thấy một chương trong câu chuyện lớn hơn: khoảng 150 bức tranh của năm 1889, nơi khu vườn, vườn ô liu, cây bách và đồng lúa giúp Van Gogh tiếp tục nhìn ngắm thế giới và tiếp tục làm việc trong một giai đoạn vô cùng khó khăn.