Hannibal Đắc Thắng lần đầu tiên chiêm ngưỡng nước Ý từ dãy Anpơ

Francisco Goya · 1770

Hannibal Đắc Thắng lần đầu tiên chiêm ngưỡng nước Ý từ dãy Anpơ - Francisco Goya

Chàng Goya trẻ tuổi, chưa ai biết, gửi bức tranh này dự thi ở Parma năm 1771, tự xưng là người Rome. Ông không thắng. Suốt hai thế kỷ bức tranh bị gán cho người khác, đến năm 1993 tên ông mới được trả lại.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Trong các năm 1770 và 1771 Goya ở Ý, một họa sĩ trẻ còn đang tìm kiếm sự công nhận sau hai lần trượt vào Viện Hàn lâm Hoàng gia San Fernando ở Madrid. Tháng 5 năm 1770, Viện Hàn lâm Mỹ thuật Parma mở một cuộc thi cho nghệ sĩ trẻ, và Goya tham dự, có lẽ nhờ nhà ngoại giao José Nicolás de Azara giúp. Ngày 20 tháng 4 năm 1771, từ Rome ông viết thư cho thư ký viện, tự giới thiệu là Francesco Goia, người Rome, học trò của họa sĩ triều đình Francisco Bayeu. Câu đề từ lấy từ trường ca Aeneid: cuối cùng ta đã chạm tới bờ nước Ý vẫn luôn lẩn tránh ta. Câu ấy hợp với cả Hannibal lẫn một họa sĩ muốn chinh phục nước Ý.

Điều nên ngắm kỹ

Viện hàn lâm quy định sẵn cảnh: Hannibal nâng tấm che mũ trụ, quay sang một thần hộ mệnh có cánh đang nắm tay chỉ cho ông thấy nước Ý, gương mặt rạng niềm vui và tự tin. Goya làm đúng như thế. Hannibal đứng trên mỏm đá, tay phải nắm chặt, mũ trụ trang trí con rồng có cánh, biểu tượng của các vua Aragon mà Goya biết qua huy hiệu thành Zaragoza. Một kỵ sĩ nghiêng mình với lá cờ khổng lồ bay trong gió. Trên mây, nữ thần Chiến thắng, cũng được hiểu là nữ thần Vận may, đến trên cỗ xe với vòng nguyệt quế, một tay đặt lên bánh xe. Ở tiền cảnh, quay lưng, một hình người cơ bắp đầu bò đổ nước: đó là sông Po.

Ý nghĩa và dụng ý

Hannibal vừa vượt dãy Pyrenees rồi dãy Alps, mất một phần quân vì giá rét và địa hình hiểm trở. Giờ đây lần đầu ông nhìn thấy vùng đất mình định chinh phục, và gương mặt lộ vẻ kinh ngạc, như thể đến lúc này mới hiểu điều mình đã làm được. Bánh xe dưới tay nữ thần có thể ám chỉ vận may đổi thay và kết cục bi thảm của Hannibal, chi tiết mượn từ Corrado Giaquinto. Có bốn họa sĩ dự thi; tranh nhận sáu phiếu thuận và một lời khen danh dự cho nét cọ thoải mái và vẻ uy nghi của Hannibal, nhưng ban giám khảo không ưng màu sắc và bố cục. Huy chương vàng thuộc về Paolo Borroni, học trò của một thành viên ban giám khảo.

Di sản

Đây là tác phẩm sớm nhất của Goya có tư liệu ghi chép. Một cuốn sổ phác thảo ở Prado, gọi là Sổ tay nước Ý, có năm bức vẽ liên quan đến tranh. Suốt thời gian dài, bức tranh trong bộ sưu tập của Quỹ Selgas-Fagalde bị gán nhầm cho Corrado Giaquinto; đến năm 1993 mới xác nhận là của Goya. Từ tháng 4 năm 2021 tranh thuộc về Prado, còn một bản sao nằm trong bộ sưu tập tư nhân ở Barcelona. Không phải nhà phê bình nào cũng chấp nhận tính xác thực của tranh, dù có các phác thảo và ảnh chụp X quang. Tên Goya xuất hiện trên Diario Ordinario de Roma năm 1771 và Mercure de France năm 1772, tờ báo này ghi nhầm rằng ông đoạt giải nhì.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Francisco Goya (1746-1828)

Bảo tàng Prado

Tranh khác của Francisco Goya

Tranh của các họa sĩ liên quan