The Knifegrinder

Một người đàn ông áo trắng phanh ngực cúi vào bánh mài, hai tay giữ con dao, ngước lên như vừa bị bắt gặp giữa lúc làm việc. Goya vẽ anh trong những năm chiến tranh chống Napoleon, và anh có thể không chỉ là một người thợ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Wikipedia ghi tranh Người mài dao vẽ khoảng năm 1808 đến 1812, còn Wikidata ghi năm 1808. Nhà sử học nghệ thuật Juliet Wilson-Bareau cho rằng Goya vẽ tranh này, cùng với bức Người gánh nước, cho chính ngôi nhà của ông ở Madrid. Năm 1812 tranh vẫn ở trong tay họa sĩ: khi vợ ông là Josefa Bayeu qua đời, một bản kê các bức tranh của ông được lập, và Người mài dao được ghi số 13, cùng số với Người gánh nước và Người hầu gái cầm bình. Bức tranh ở bên ông suốt những năm khốc liệt nhất của cuộc chiến trên bán đảo.

Điều nên ngắm kỹ

Người đàn ông đang làm việc, con dao đặt trên bánh mài, hai tay nắm chặt, thân hơi nghiêng về phía trước, chân phải tì lên cọc gỗ. Phía sau là một nền màu trung tính, hoàn toàn trơn, nên không gì tranh chỗ với nhân vật. Chiếc áo trắng của anh phanh ra và xắn lên, để lộ ngực và hai cánh tay trần tới khuỷu. Phần còn lại của bức tranh là màu đất vàng, với vài nét đỏ nhẹ trên bánh mài gợi cảm giác nó đang quay. Rồi hãy để ý đôi mắt: anh dường như nhìn thẳng vào người xem, như thể ta vừa bước vào lúc anh đang dở tay.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong Chiến tranh giành độc lập của Tây Ban Nha, Goya đặc biệt chú ý đến những con người bình dân, dù họ đang làm nghề hay không. Người mài dao và Người gánh nước đều có thể được đọc trong bối cảnh cuộc chiến ấy. Ở đây người mài dao có thể được xem là biểu tượng của sự kháng cự, người mài sắc những con dao mà quân du kích dùng để chống lại binh lính của Napoleon I. Goya đối xử với anh như với các nhân vật trong tranh tôn giáo của mình, lý tưởng hóa, mang dáng vẻ đồ sộ, và được ánh sáng làm nổi bật. Một nghề mọn trở thành điều gì đó gần như anh hùng.

Di sản

Với tác phẩm này, Goya được xem là người đi trước một dạng chủ nghĩa hiện thực phát triển ít lâu sau ở Pháp, trong hội họa lấy người lao động làm đề tài. Theo nhà sử học nghệ thuật Manuela Mena, sau chiến tranh Goya bán thẳng bức tranh cho Hoàng tử Alois Wenzel Kaunitz, đại sứ của Đế quốc Áo tại Tây Ban Nha. Không lâu sau tranh về tay Nicolas Esterhazy. Năm 1870 nhà nước Hungary mua lại bộ sưu tập Esterhazy, và bộ sưu tập ấy trở thành hạt nhân của Bảo tàng Mỹ thuật Budapest, nơi bức tranh được trưng bày ngày nay.