The Junta of the Philippines

Bức tranh lớn nhất Goya từng vẽ cho thấy một nhà vua, một chiếc bàn dài và một đại sảnh mênh mông gần như trống trải. Nó được đặt vẽ để tôn vinh cuộc họp thường niên của một công ty thương mại; thay vào đó, theo lời một nhà phê bình, nó thành hình ảnh của sự vô vọng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Khoảng năm 1815, Goya được đặt vẽ để kỷ niệm cuộc họp thường niên của Công ty Hoàng gia Philippines ngày 30 tháng 3, có 51 cổ đông và thành viên tham dự. Đó là thời buổi cay đắng với ông. Ferdinand VII, trở lại ngai vàng Tây Ban Nha sau thời lưu vong, đã quay lưng với tinh thần Khai sáng và dập tắt hy vọng của phái tự do về một Tây Ban Nha tiến bộ hơn. Bất ngờ, nhà vua quyết định dự cuộc họp, muốn sự có mặt của mình khẳng định cam kết với đế chế. Nguồn tư liệu cho rằng điều đó phản tác dụng: sau Chiến tranh Bán đảo, kinh tế và đế chế đổ nát, còn công ty đã thua lỗ đến mức chẳng còn ý nghĩa. Kết quả là tác phẩm lớn nhất của Goya, 320,5 x 433,5 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Ferdinand ngồi ở trung tâm trung cảnh, sau một chiếc bàn đặt cao, trong đầy đủ nghi trượng lộng lẫy, hai bên là những cận thần run rẩy. Bên trái nhà vua là Miguel de Lardizabal, bộ trưởng phụ trách các thuộc địa, người bị bắt giam vào tháng 9 năm sau và bị vương triều buộc phải lưu vong. Trước mặt họ, các thành viên hội đồng tụ thành hai khối trái phải, chia đôi bởi một tấm thảm. Rồi đến phần ấn tượng nhất: một khoảng sáng rộng tràn trên sàn trống trước mặt vị quân vương chuyên chế, nguồn sáng đặt gần phía người xem. Hãy nhìn gương mặt các chức sắc và cổ đông, trông họ đơn giản là chán ngán, và kích thước căn phòng bao quanh họ.

Ý nghĩa và dụng ý

Dù được đặt vẽ và định treo ngay trong đại sảnh mà nó mô tả, bức tranh lại cho thấy vị trí trung tâm và sự bất lực của nhà vua một cách chẳng mấy tâng bốc, giống như cách Goya từng vẽ Charles IV và gia đình khoảng năm 1800. Nhà sử học nghệ thuật Albert Boime thấy ở đây một quân vương cai trị không bằng sự kính trọng mà bằng quyền lực tuyệt đối và nỗi sợ, như phương sách cuối cùng. Martin Gayford gọi đề tài thoạt nhìn là tẻ nhạt kinh khủng, cuộc họp của một công ty bị Chiến tranh Napoleon làm cho phá sản, và vì thế là hình ảnh của sự vô vọng; trên hết, ông viết, đây là bức tranh về một khoảng trống trong một căn phòng khổng lồ, bí ẩn và rất Tây Ban Nha.

Di sản

Sự trở lại của Ferdinand đẩy nhiều trí thức Tây Ban Nha vào cảnh lưu vong. Goya ở lại thêm vài năm và vẫn vẽ chân dung nhà vua, nhưng năm 1824 chính ông cũng sang Pháp lánh nạn. Thật hợp lẽ khi bức tranh khổng lồ này nay ở Pháp, tại Bảo tàng Goya ở Castres. Nó vẫn giữ nguyên sức gây bối rối. Gayford dẫn lời họa sĩ Lucian Freud, người đến xem và nói rằng nó thật sự chẳng vẽ gì cả. Chính khoảng trống ấy, nền sàn sáng trơ trọi giữa một ông vua bất lực và đám thần dân chán chường, làm bức tranh khó quên, một nghi lễ triều đình biến thành bức chân dung lặng lẽ của một nhà nước đang suy tàn.