The Inquisition Tribunal

Bốn người bị buộc tội ngồi dưới những chiếc mũ nhọn cao vút, trong khi cả một nhà thờ đầy người xem chìm dần vào bóng tối phía sau. Goya, người chính mình từng hai lần bị Tòa án dị giáo triệu tập, đã vẽ cảnh bêu riếu này trên một tấm gỗ nhỏ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Goya vẽ Phiên tòa dị giáo bằng sơn dầu trên gỗ trong khoảng từ 1812 đến 1819; Wikidata ghi năm 1812. Tranh thuộc một nhóm tác phẩm gồm Đấu bò, Nhà thương điên và Đoàn rước tự hành xác, tất cả đều vẽ những tập tục mà những người theo phái tự do như Goya muốn xóa bỏ, nhưng cải cách bị chính sách chuyên chế của Ferdinand VII ngăn cản. Khi ấy Goya đã bỏ xa những bức tranh rococo tươi sáng thời trẻ. Trận ốm nặng năm 1792 khiến ông điếc vĩnh viễn, và từ đó ông chuyển sang những hình ảnh mạnh mẽ về sự tàn ác của con người. Tranh từng thuộc về Manuel Garcia de la Prada, nay ở Học viện Mỹ thuật Hoàng gia San Fernando tại Madrid.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm gỗ nhỏ, 46 x 73 cm. Cảnh diễn ra trong một nhà thờ, trong một buổi auto-da-fe, nghĩa là hành động đức tin, do một phiên tòa của Tòa án dị giáo Tây Ban Nha tổ chức. Các quan chức phần lớn là tu sĩ, chỉ có một thẩm phán thế tục. Bốn bị cáo đội coroza, chiếc mũ nhọn cao, và mặc sanbenito, tấm áo ghi tội trạng của họ. Giáo sĩ và các quan tòa dị giáo đứng thành vòng quanh họ, xa hơn là cả một biển khách mời đến xem chật kín nhà thờ. Hãy nhìn sự tương phản ánh sáng: mọi nhân vật ở tiền cảnh đều sáng rõ, riêng biệt, có tính cách, còn hậu cảnh là đám đông vô danh bị nhốt trong bóng tối và kiến trúc Gothic ngột ngạt.

Ý nghĩa và dụng ý

Auto-da-fe được tạo ra để bêu riếu và bẻ gãy một người bị cáo buộc dị giáo trước công chúng. Nạn nhân thường đã bị tra tấn đến khi nhận tội, còn người tố cáo và nhân chứng được giữ bí mật cho đến lúc ấy. Trang phục họ bị buộc phải mặc nói lên tội và hình phạt: chiếc mũ hình nón, và với những ai sẽ bị thiêu sống, tấm sanbenito vẽ lửa trên nền đen. Trong tranh, những chiếc mũ nhọn tượng trưng cho mối đe dọa của giàn lửa. Goya biết rõ thế giới này. Ông bị Tòa án dị giáo gọi vì loạt tranh khắc Los Caprichos năm 1799, rồi lần nữa năm 1815, khi bức Maja khỏa thân và Maja mặc áo bị phát hiện trong tài sản tịch thu của Manuel Godoy. Cả hai lần ông đều thoát án nặng.

Di sản

Tòa án dị giáo Tây Ban Nha được lập năm 1478, và buổi auto-da-fe đầu tiên diễn ra ở Seville năm 1481, khi sáu người cải đạo bị thiêu. Trong đời Goya, nó đã suy yếu dần, nhưng mãi đến năm 1834 mới chính thức bị bãi bỏ. Goya trở đi trở lại, trong tranh vẽ, phác thảo và tranh khắc, với sự tàn bạo của Tòa án dị giáo và thời buổi binh đao ông sống qua. Có một sự trớ trêu lặng lẽ trong sự nghiệp ông: năm 1783 ông vẽ cậu bé sáu tuổi Manuel Osorio Manrique de Zuniga, người mà theo nguồn tư liệu về sau thành hồng y năm hai mươi ba tuổi và chấm dứt Tòa án dị giáo. Tấm gỗ nhỏ và tối này vẫn là một trong những hình ảnh sắc bén nhất của ông về thiết chế ấy.