
Dưới vầng trăng đang lên, năm mụ phù thủy vây quanh một người run sợ trong chiếc áo ngủ trắng. Goya, người nói mình không tin có phù thủy, đã vẽ cơn ác mộng này cho hai trong những nhà quý tộc khai sáng nhất Tây Ban Nha.
Bùa chú thuộc một nhóm sáu bức tranh nhỏ về phù thủy mà Goya vẽ cho vợ chồng công tước Osuna, Pedro Tellez-Giron và Maria Josefa Pimentel. Họ là những gương mặt hàng đầu của phong trào Khai sáng Tây Ban Nha và là những người bảo trợ quan trọng nhất của Goya; từ 1785 đến 1817 ông vẽ cho họ khoảng ba mươi tác phẩm. Bộ tranh trang trí dinh thự mùa hè của họ ở La Alameda de Osuna, và một hóa đơn gửi công tước đề ngày 27 tháng 6 năm 1798 cho sáu tác phẩm về đề tài phù thủy vẫn còn lưu giữ. Tranh có lẽ được vẽ trong năm 1797 và 1798, dù Josep Gudiol xác định niên đại 1794 đến 1795, sau trận ốm khiến Goya bị điếc. Không rõ nữ công tước chọn đề tài hay Goya tự đề xuất.
Tranh khổ khoảng 45 x 32 cm. Trời đã về đêm, vầng trăng nhợt nhạt đang lên, chút ánh sáng cuối ngày còn vương trên dáng một ngôi làng nơi chân trời. Năm mụ phù thủy già, vài mụ mặt như đầu lâu, răng nhọn hoắt, vây quanh nạn nhân. Bên trái, một mụ cầm đèn lồng và đếm đến ba trên ngón tay. Mụ kế bên lấy kim đâm vào một em bé nhỏ xíu hay một hình nhân bằng sáp, chiếc mũ đen viền dơi. Mụ thứ ba đọc thần chú từ cuốn sách soi bằng nến, như một cuốn sách lễ. Phía trên, một hình thù quỷ dữ sà xuống, gõ những khúc xương. Bên phải, một mụ ôm giỏ ba đứa trẻ đang khóc, trong khi một con cú giật khăn trên đầu mụ. Dưới đất, một người mặc áo ngủ trắng quỳ, chắp tay, mắt mở to kinh hãi.
Phù thủy và phép thuật là một phần của văn hóa dân gian Tây Ban Nha, và các phiên xử của Tòa án dị giáo càng làm những niềm tin ấy sống dai. Giới quý tộc khai sáng quanh nhà Osuna không tin vào phù thủy nhưng lại say mê đề tài này; công tước thậm chí giữ sách về ma thuật với giấy phép đặc biệt của Tòa thánh. Goya cũng tự nhận mình hoài nghi, dù tranh của ông đầy quỷ dữ. Nguồn tư liệu đọc cảnh này rất kỹ: mụ mặc đồ vàng nhạt là một mụ dắt mối đang tìm cách lừa người mê tín bằng cử chỉ và lời dối trá, ngọn đèn và tiếng xương gõ có thể báo trước cái chết của lũ trẻ, và thế kỷ 18 người ta tin những phép ấy xảy ra trong giấc mơ và trí tưởng tượng. Giới tính của nạn nhân được để mơ hồ.
Sáu bức tranh không có chung một cốt truyện, nên mỗi bức được đọc riêng. Chúng có nhiều đề tài chung với Los Caprichos, loạt tranh khắc Goya làm cùng thời để châm biếm mê tín, cuồng tín và Tòa án dị giáo. Theo nhà sử học Jose Luis Morales y Marin, năm 1799 Goya trưng bày bộ tranh tại Học viện San Fernando dưới tên sáu tùy hứng kỳ lạ, có lẽ để quảng bá loạt tranh khắc xuất bản cùng năm. Sau này tranh được treo ở hành lang dẫn tới phòng làm việc của nữ công tước, dù các nhà sử học không thống nhất căn phòng ấy có phải thư viện hay không. Trong sáu bức, bốn bức nay ở các bộ sưu tập công, một bức thuộc tư nhân và một bức được coi là đã mất; bức này ở Bảo tàng Lazaro Galdiano tại Madrid.
Francisco Goya (1746-1828)
Ngày 3 tháng 5 năm 1808 - Francisco Goya (1814)
Maja khỏa thân - Francisco Goya (1800)
Saturn đang ăn thịt con trai - Francisco Goya (1819)
Gia đình của Charles IV của Tây Ban Nha - Francisco Goya (1800)
Maja diện y phục - Francisco Goya (1800)
Ngày 2 tháng 5 năm 1808 tại Madrid - Francisco Goya (1814)
Con chó - Francisco Goya (1819)
Bữa tiệc của phù thủy - Francisco Goya (1820s)
Lữ khách trên biển sương mù - Caspar David Friedrich (c. 1818)
The Abbey in the Oakwood - Caspar David Friedrich (1800s)
Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân - Eugène Delacroix (1830)
Death of Sardanapalus - Eugène Delacroix (1827)
Chiến hạm Temeraire - J. M. W. Turner (1839)
Rain, Steam and Speed - The Great Western Railway - J. M. W. Turner (1844)
The Blue Boy - Thomas Gainsborough (1770)
Mr and Mrs Andrews - Thomas Gainsborough (1748)