The Countess del Carpio, Marquesa de La Solana

Một người phụ nữ xanh xao trong bộ đồ đen đứng một mình trên nền trống, tay cầm quạt. Goya vẽ người bạn của mình, Hầu tước phu nhân de la Solana, năm 1795, cũng là năm bà qua đời.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Rita de Barrenechea, Hầu tước phu nhân de la Solana và Bá tước phu nhân del Carpio, là nhà văn, nhà soạn kịch của thời Khai sáng Tây Ban Nha. Bà chia sẻ nhiều tư tưởng tự do với Goya, người bạn thân của bà. Đến thập niên 1790, Goya đã là họa sĩ thời thượng, được giới quý tộc và tư sản lớp trên ở Madrid săn đón. Theo Bảo tàng Louvre, bà ngồi cho bức chân dung này năm 38 tuổi, tin rằng mình sắp chết vì bệnh. Bà mất năm 1795, ngay sau khi tranh hoàn thành. Wikipedia ghi tranh vẽ năm 1795, còn Wikidata chỉ ghi thập niên 1790.

Điều nên ngắm kỹ

Đây là chân dung toàn thân sơn dầu trên toan, 181 x 122 cm. Bà mặc váy đen với khăn choàng và vải voan. Gương mặt tái nhợt cho thấy căn bệnh bà đang mang, nhưng dáng vẻ vẫn kiêu hãnh và đường hoàng. Cả hai tay và hai chân đều như bắt chéo, tay phải cầm một chiếc quạt. Phần nền trung tính, mờ ảo, theo truyền thống Velázquez, không có dấu hiệu thị giác nào khác, nên mắt người xem đi thẳng đến ánh nhìn của bà.

Ý nghĩa và dụng ý

Chiếc váy đen được hiểu như sự đón trước cái chết đang đến. Bà không có vẻ sợ hãi, mà như đã sẵn sàng đối diện kết cục của mình. Khi phần nền không có gì làm phân tán, Goya tạo nên một cuộc đối thoại lặng lẽ giữa hầu tước phu nhân và người xem, khắc họa một tính cách vừa kiêu hãnh vừa nhân hậu. Bức chân dung thể hiện sự thanh lịch và vẻ đẹp của bà cùng lúc với sự mong manh. Đó là hình ảnh một người bạn, được vẽ bằng sự trân trọng chứ không phải lời tâng bốc.

Di sản

Bên cạnh truyền thống Velázquez, bức tranh còn mang ảnh hưởng của các bậc thầy chân dung Anh như Thomas Gainsborough và Joshua Reynolds, mà Goya chắc chắn biết đến qua các bản khắc tái hiện. Năm 1953, nhà sưu tập Carlos de Beistegui tặng bức chân dung cho Bảo tàng Louvre ở Paris, nơi tranh được treo ngày nay. Là bức chân dung cuối cùng của một người bạn, vẽ trong năm bà mất, tác phẩm vẫn giữ ánh nhìn kiêu hãnh và bình thản của bà trước mỗi người xem.