Self portrait with spectacles

Một người đàn ông mệt mỏi, nghiêm nghị trong áo nhung xanh nhìn ta. Khoảng năm 1800, Goya đang ở đỉnh cao danh vọng, đã điếc, và vẽ mình như một người đứng tuổi ngoảnh lại con đường đã qua.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Khoảng năm 1800, Goya đang ở đỉnh vinh quang. Ông là họa sĩ của triều đình, viện sĩ Học viện San Fernando, và là người vẽ chân dung được giới quý tộc, giới giàu có săn đón. Bị điếc, ông cũng song song theo đuổi những đề tài riêng tư hơn, các bức tranh hoang dại về phù thủy, ăn thịt người, và loạt Caprichos. Cùng năm ấy ông nhận đơn đặt hàng bức Gia đình vua Charles IV, vẽ năm 1800. Cả Jean-Louis Augé, quản lý bảo tàng ở Castres, lẫn Quỹ Goya ở Aragon đều chỉ ra tư thế ở đây rất gần với hình họa sĩ trong bức tranh hoàng gia đó.

Điều nên ngắm kỹ

Goya vẽ mình xoay ba phần tư, ánh mắt nghiêm nghị và mỏi mệt, quan sát người xem, người lúc này được đặt vào chỗ của chính họa sĩ. Ông mặc áo nhung xanh lục, chiếc cà vạt trắng to quấn kín cổ, đôi vai chỉ được gợi qua. Chất liệu được tạo bằng lớp láng màu và những đốm sáng, làm nổi khối các hàng cúc, còn gương mặt và áo khoác chỉ được chiếu sáng mờ từ phía trước. Bảo tàng Castres nhận xét nhìn gần, các lớp màu đắp dày trông gần như hỗn loạn, nhưng lùi ra xa thì thấy chúng đúng chỗ. Hãy lùi lại một bước và nhìn gương mặt hiện ra.

Ý nghĩa và dụng ý

Với bảo tàng Goya ở Castres, tác phẩm trước hết phải được đặt cạnh bức tự họa thời trẻ Goya vẽ giữa năm 1769 và 1775. Hai bức cùng khổ, màu sắc gần nhau, nhưng chàng trai của bức đầu đã thành người đàn ông đứng tuổi có vài sợi tóc bạc. Đặt cạnh nhau, chúng đo được quãng đường người họa sĩ đã đi, so sánh sự điêu luyện, độ chói sáng và lối vẽ tiết kiệm lúc đỉnh cao với những ngày đầu. Đó là một cuộc tự kiểm lặng lẽ hơn là phô bày địa vị.

Di sản

Bức tranh được biết đến với hai phiên bản, một ở Bảo tàng Goya tại Castres và một ở Bảo tàng Bonnat-Helleu tại Bayonne. Các nghiên cứu năm 2015 khẳng định bức ở Bayonne là bản gốc và có trước bức ở Castres. Jean-Louis Augé, quản lý bảo tàng Castres, đồng ý rằng bức trưng bày ở bảo tàng mình là bản lặp lại do chính tay Goya vẽ từ bức Bayonne. Vậy là hai bảo tàng ở Pháp, cách nhau không xa, mỗi nơi đều giữ một Goya đang nhìn lại chính mình quanh năm 1800.