Portrait of Manuel Godoy

Người quyền lực nhất Tây Ban Nha ngả người giữa những con ngựa và những lá cờ Bồ Đào Nha chiếm được, một cây gậy chỉ huy giữa hai chân. Goya vẽ người bạn Manuel Godoy năm 1801, lúc ông ở đỉnh cao quyền lực, và nắm bắt sự kiêu ngạo ấy bằng con mắt sắc bén.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1801, Manuel Godoy, Thủ tướng Tây Ban Nha, vừa thắng cuộc Chiến tranh Những quả cam ngắn ngủi với Bồ Đào Nha, và ông đặt Francisco de Goya vẽ bức sơn dầu lớn này để kỷ niệm chiến thắng. Ông đang ở đỉnh cao quyền lực: Đại nguyên soái của đất liền và biển cả, Hoàng thân Hòa bình, những danh hiệu khoa trương mà ông vui vẻ nhận. Ông thân cận với hoàng hậu Maria Luisa xứ Parma, vợ vua Charles IV, và kết hôn vào hoàng tộc qua nữ bá tước Chinchon, em họ nhà vua. Goya và Godoy là bạn.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh lớn, khoảng 180 x 267 cm. Godoy không đứng nghiêm; ông ngả người trong một tư thế thư thái khác thường, mặc quân phục, xung quanh là ngựa. Hãy tìm cây gậy chỉ huy đặt giữa hai chân, mà nguồn gọi là mang ý dương vật, và những lá cờ Bồ Đào Nha, chiến lợi phẩm của cuộc chiến. Cách đánh sáng tạo nên cường độ cho cả cảnh. Mọi yếu tố dường như được chọn để cho thấy một người hoàn toàn tự tin vào mình, và Goya để sự tự tin ấy lên tiếng qua cơ thể chứ không qua một cử chỉ anh hùng nào.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức chân dung được mô tả là một sự khắc họa tâm lý sắc sảo. Qua tư thế, đàn ngựa, cây gậy và những lá cờ của kẻ thù, Goya đặt Godoy một cách ẩn dụ lên đỉnh của chính quyền Tây Ban Nha, đồng thời bắt trọn sự kiêu ngạo của ông. Đây là bức tranh vừa tâng bốc vừa phơi bày. Tình bạn giữa họa sĩ và người mẫu là có thật: Godoy sở hữu hai bức tranh Maja của Goya, có thể chính ông đã đặt vẽ. Goya từng vẽ ông năm 1794, khi ông là Công tước Alcudia, trong một bức chân dung cưỡi ngựa nhỏ.

Di sản

Sự nghiệp của Godoy kết thúc trong ô nhục. Sau Chiến tranh Độc lập Tây Ban Nha, ông bị trục xuất và sống trong nghèo khó, rồi mất khi lưu vong ở Paris năm 1851. Vậy mà ông không bao giờ quay lưng với họa sĩ. Trong hồi ký, ông nói tốt về Goya và nhắc đến loạt Caprichos với lời khen nồng nhiệt, như thể chính ông đã chứng kiến chúng được xuất bản. Bức chân dung nay ở Học viện Mỹ thuật Hoàng gia San Fernando tại Madrid, ghi lại một khoảnh khắc đắc thắng trước một cú ngã dài.