Portrait of Hieronymus Holzschuher

Một nghị viên thành Nuremberg, 57 tuổi, nhìn ra từ tấm gỗ do Dürer vẽ trong một trong những năm cuối đời. Tên và tuổi của ông được viết ngay bên cạnh đầu.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Albrecht Dürer vẽ bức chân dung này ở Nuremberg năm 1526; nay tranh ở Phòng tranh Gemäldegalerie, Berlin. Người mẫu, Hieronymus Holzschuher, là một nhà quý tộc thành thị, từng làm nghị viên và là một trong bảy thành viên chủ chốt của các hội đồng thành phố. Cùng năm đó, Dürer cũng vẽ chân dung Johann Kleberger và Jakob Muffel. Đó là những năm cuối đời ông: theo tiểu sử trên Wikipedia, khi ấy ông dồn nhiều sức cho các công trình lý thuyết, và số tranh vẽ rất ít. Ngoài bức này, các tranh được nhắc đến là một bức Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng, một bức Chúa Cứu Thế và hai tấm vẽ các tông đồ.

Điều nên ngắm kỹ

Bức chân dung vẽ riêng Holzschuher, bán thân, trên tấm gỗ khoảng 51 x 37 cm. Ở góc trên bên trái, Dürer viết dòng chữ Latinh ghi tên người mẫu, năm 1526 và tuổi của ông, 57. Dòng chữ như một nhãn khắc vào tranh, cho mọi người xem biết chính xác người này là ai và được vẽ khi nào. Nguồn tư liệu không mô tả kỹ trang phục hay nét mặt, nên người dẫn đường tốt nhất là chính bức tranh: một gương mặt được ghi lại bởi bậc thầy đã dành hàng chục năm nghiên cứu nét mặt con người, nay vẽ một người đồng hương trong chính thành phố mình.

Ý nghĩa và dụng ý

Tấm gỗ có cùng kích thước với chân dung Jakob Muffel, một chức sắc Nuremberg khác được vẽ cùng năm. Điều này khiến giới nghiên cứu phỏng đoán rằng hai bức có thể được đặt vẽ cho một lễ kỷ niệm chính thức và trưng bày ở tòa thị chính. Nếu vậy, bức chân dung không chỉ là hình ảnh riêng tư; nó giới thiệu Holzschuher như một người gánh trách nhiệm công, một trong những người điều hành Nuremberg. Dòng chữ chính xác về tên, năm và tuổi phù hợp với mục đích ấy, gắn một cá nhân với vai trò công cộng và thời khắc của ông, như một ghi chép cho cộng đồng.

Di sản

Ra đời rất muộn trong cuộc đời Dürer, bức chân dung là một trong những tranh cuối cùng của người họa sĩ đã đặt chân dung vào trung tâm sự nghiệp. Tiểu sử trên Wikipedia chỉ kể nó trong vài bức tranh ít ỏi của những năm ấy, khiến nó thành chứng nhân hiếm hoi cho phong cách sơn dầu cuối đời ông. Tranh còn giữ lại gương mặt của một người mà nếu không, ta chỉ biết đến qua một cái tên trong sổ sách hội đồng. Ngày nay ở Berlin, Hieronymus Holzschuher vẫn nhìn ra người xem, được ghi tên bằng nét chữ cẩn trọng của Dürer, một công dân Nuremberg được nhớ đến nhờ một danh họa đã dành thời gian quan sát ông.