Portrait of a Young Merchant

Một chàng trai 28 tuổi nhìn thẳng vào ta, một ngón tay kẹp trong cuốn sách như thể ta vừa làm gián đoạn lúc chàng đang đọc. Holbein vẽ chàng năm 1541 với đôi mắt xanh xám sống động lạ thường. Không ai biết chàng là ai.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Holbein vẽ bức sơn dầu trên gỗ sồi này năm 1541, giai đoạn cuối sự nghiệp, và nó được xem là một trong những chân dung đẹp nhất của những năm ấy. Dòng chữ vàng ngang tầm đầu, ANNO DNI 1541, ETATIS SVAE 28, cho biết năm vẽ và tuổi người mẫu, 28. Tên chàng không được ghi lại, cũng không có huy hiệu hay dấu thương nhân nào để nhận diện. Paul Ganz cho rằng chàng là thương nhân Đức, có lẽ thuộc thương điếm Steelyard ở London, nhưng John Rowlands và những người khác lưu ý chàng cũng có thể là người Anh.

Điều nên ngắm kỹ

Chàng ngồi bên bàn, vẽ nửa người, nhỏ hơn người thật, thân xoay sang phải, mặt hướng về ta. Chàng mặc áo chẽn lụa nâu, áo choàng đen viền và lót lông nâu, đội mũ đen. Cổ áo sơ mi trắng thêu chỉ đen và buộc dây đen. Tay trái cầm đôi găng xám; ngón trỏ tay phải kẹp trong cuốn sách viền vàng đặt trên khăn bàn xanh lục, cạnh lọ mực có sợi dây đỏ. Một chiếc nhẫn chạm khắc đeo ở ngón trỏ trái. Phía sau là bức tường xanh xám và lớp ốp gỗ.

Ý nghĩa và dụng ý

Đôi mắt xanh xám của chàng được tả là có cái nhìn xa xăm, mơ mộng, được thể hiện sống động và tinh tế lạ thường. Ánh nhìn thẳng gợi nhớ bức chân dung Derek Born năm 1533 của Holbein. Holbein dùng lại các mô típ từ tác phẩm trước: lớp ốp gỗ, cuốn sách và khăn bàn xanh từ bức Thomas Cromwell, bàn tay giống của Hermann von Wedigh, còn vành tai nhọn, nhẫn và găng tay giống bức Một quý ông vô danh. Một người không tên vì thế trở thành bản tóm tắt cách Holbein dựng nên một chân dung: đồ vật lặng lẽ, dáng ngồi điềm tĩnh, và gương mặt như sắp cất lời.

Di sản

Bức chân dung thuộc bộ sưu tập của Đại công tước Leopold William từ năm 1659 và được truyền cho cháu ông là Leopold I. Nay tranh ở Bảo tàng Lịch sử Nghệ thuật Vienna. Dáng người trong tranh được ngưỡng mộ đến mức người khác mượn lại. Một bản sao cũ ở Palermo. Một bức chắp ghép ở Philadelphia gắn thân người này với đầu của Công tước Antoine xứ Lorraine, một bức của Christoph Amberger ở Kraków thêm vào cái đầu ông già râu rậm, và một bức khác ghi năm 1530 đặt một gương mặt trẻ khác lên cùng thân người.