Les orangers

Bóng râm sâu dưới những cây cam, một người đàn ông quay lưng đọc sách, một thiếu nữ đứng cạnh chậu cây, và xa hơn là khu vườn rực nắng. Caillebotte vẽ buổi chiều mùa hè này ngoài trời tại điền trang của gia đình năm 1878.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Gustave Caillebotte vẽ Les Orangers, Những cây cam, ngoài trời tại điền trang của gia đình ở Yerres năm 1878. Các họa sĩ Ấn tượng nổi tiếng vì vẽ ngoài trời, nhưng một bức tranh lớn cỡ này, khoảng 155 x 117 cm, hiếm khi được vẽ như thế, vì khó hoàn thành nhanh trước khi ánh sáng thay đổi. Tháng 3 năm ấy, Caillebotte đã có được bức Le Déjeuner của Claude Monet, một bức tranh ngoài trời khổ lớn như vậy, và nó có lẽ đã ảnh hưởng đến tác phẩm này. Caillebotte là một trong những người mê làm vườn nhất của phong trào, và khu vườn ông vẽ là nơi ông thuộc từng góc.

Điều nên ngắm kỹ

Dưới bóng cam, Martial, em trai Caillebotte, ngồi đọc sách quay lưng về phía ta, ăn mặc giống hệt Gustave trong bức Những người chèo thuyền ở Chatou của Renoir. Cô em họ Zoé Caillebotte đứng cạnh một chiếc chậu kiểu Versailles trồng cây, loại chậu thịnh hành thời ấy. Ở tiền cảnh là những chiếc ghế vườn bằng thép sơn nhẹ, từng xuất hiện trong những tranh khác vẽ ở Yerres và trong một bức ảnh chụp điền trang. Phía sau, nắng chói chiếu sáng một bồn hoa tròn có lối sỏi uốn cong, và ở mép lối có một con chó dường như đang ngủ.

Ý nghĩa và dụng ý

Dáng ngồi của Martial và dáng đứng của Zoé gợi hai con người đang tận hưởng buổi chiều trong im lặng, mỗi người một suy nghĩ riêng. Caillebotte đặt sự tương phản mạnh giữa tiền cảnh trong bóng râm, vẽ bằng xanh lục và tím trầm, với màu xanh, đỏ và trắng rực rỡ của bãi cỏ và bồn hoa. Ranh giới rõ ràng giữa nắng và bóng ấy khác với ánh sáng lốm đốm trong những cảnh vườn tương tự của Renoir và Monet. Nhà phê bình và sử gia Kirk Varnedoe cho rằng sự tương phản này góp phần gợi cái nóng của buổi chiều. Ta gần như cảm được hơi mát của bóng râm.

Di sản

Wikipedia ghi rằng, khác với nhiều đồng nghiệp thích khung cảnh hoang dã tự nhiên, Caillebotte ưa những khu vườn được cắt tỉa theo lối hình học và tự tay tỉa cây ăn trái để chúng mọc gọn. Giới phê bình liên hệ sở thích ấy với niềm say mê phối cảnh, vốn rất rõ trong tranh phố của ông. Bức tranh được Audrey Jones Beck mua và nằm trong một bộ sưu tập cho Bảo tàng Mỹ thuật Houston mượn dài hạn, trước khi được tặng hẳn cho bảo tàng năm 1999. Nay tranh treo trong tòa nhà mang tên bà, một buổi chiều gia đình ở Yerres nằm xa quê nhà.