Madame Monet wearing a kimono

Camille Monet xoay mình trong sắc lụa đỏ rực, mỉm cười qua vai, bộ tóc giả vàng che đi mái tóc sẫm. Đằng sau vẻ tinh nghịch là một câu chuyện về túng quẫn, hoài nghi và những tranh luận kéo dài.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Claude Monet vẽ Cô gái Nhật vào năm 1876, giữa lúc khó khăn. Từ năm 1874, ông lại rơi vào cảnh túng thiếu, khi sự hỗ trợ của nhà buôn tranh Paul Durand-Ruel suy giảm và chi phí cho ngôi nhà mới đè nặng. Trào lưu Nhật Bản đang thịnh hành ở Pháp, và Monet hy vọng bức tranh lớn, bắt mắt này sẽ bán được. Người mẫu là vợ đầu của ông, Camille Doncieux, mặc chiếc kimono đỏ ông mượn từ một người bạn. Ông trưng bày tranh tại triển lãm Ấn tượng lần thứ hai năm 1876, cùng 18 tác phẩm khác, trong đó có Người phụ nữ cầm dù. Có ý kiến cho rằng ông còn muốn đáp lại bức Người phụ nữ với những chiếc quạt của Édouard Manet.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh rất lớn, 231,8 x 142,3 cm. Camille đứng trên chiếu tatami trong chiếc uchikake đỏ chần bông, thân nghiêng, mặt quay về phía ta, một cử chỉ có lẽ lấy cảm hứng từ múa Nhật Bản. Hãy nhìn tấm áo: Monet đặt gương mặt thêu của một võ sĩ samurai nghiêm nghị, tay nắm chặt thanh kiếm, gần ngay giữa bức tranh. Đối lập với hắn là Camille, tóc vàng, tươi cười, cầm chiếc quạt mang màu cờ Pháp. Phía sau, những chiếc quạt tròn uchiwa rải khắp bức tường; một chiếc trên nền hồng vẽ một phụ nữ Nhật dường như đang nhìn lại Camille đầy kinh ngạc.

Ý nghĩa và dụng ý

Bộ tóc giả vàng là chìa khóa. Khi nhấn mạnh Camille là một phụ nữ châu Âu, bức tranh cho thấy một màn trình diễn văn hóa Nhật chứ không phải một khung cảnh Nhật Bản đích thực; các giám tuyển ở Boston gọi đây là lời bình hóm hỉnh về cơn sốt mọi thứ Nhật Bản ở Paris. Giới phê bình năm 1876 chia rẽ. Émile Zola và Alexandre Pothey khen sự đổi mới và màu sắc táo bạo, còn những người khác thấy nó kỳ quặc và gợi dục. Cảm nghĩ của Monet cũng không rõ ràng: ông từng nói vẽ chiếc kimono thật tuyệt, nhưng năm 1918 lại bảo ông xấu hổ vì đã vẽ nó để chiều thị trường.

Di sản

Những hoài nghi riêng của Monet chưa bao giờ định đoạt được danh tiếng bức tranh. Sang thế kỷ 21, nhà văn Julian Barnes gọi nó là tệ hại khủng khiếp, trong khi Bảo tàng Mỹ thuật Boston, nơi tranh đang treo, ca ngợi màu sắc điêu luyện của nó. Năm 2015, chương trình Thứ Tư Kimono của bảo tàng, mời khách mặc bản sao chiếc kimono và chụp ảnh trước bức tranh, đã vấp phải phản đối vì bị cho là chiếm dụng văn hóa và mang tư tưởng Đông phương luận. Hơn một thế kỷ sau khi Camille khoác tấm áo mượn ấy, bức tranh vẫn hỏi người xem: hóa trang thành văn hóa của người khác nghĩa là gì?