Vườn tại Sainte-Adresse

Cờ phần phật trong gió biển, hoa rực rỡ, và những cánh buồm chen chúc trên eo biển Manche sau một khoảnh sân ngập nắng. Thế nhưng phía sau bức tranh nhàn nhã mùa hè ấy là một gia đình đang căng thẳng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Claude Monet trải qua mùa hè năm 1867 ở Sainte-Adresse, một thị trấn nghỉ mát bên eo biển Manche gần Le Havre. Tại đó, trong một khu vườn nhìn ra Honfleur nơi chân trời, ông vẽ bức tranh khổ lớn này, gần 1 x 1,3 mét. Những nhân vật có lẽ là người trong gia đình ông: cha ông, Adolphe, ở tiền cảnh; vợ của người anh họ, Jeanne-Marguerite Lecadre, bên hàng rào; cha của bà; và có thể cả Sophie, em gái bà, ngồi quay lưng về phía ta. Nhưng đây không phải một bức chân dung gia đình. Mùa hè ấy, quan hệ giữa Monet và cha rất căng thẳng, vì gia đình phản đối mối quan hệ của ông với Camille Doncieux, người sau này trở thành vợ ông. Khoảnh sân rực nắng che giấu một tấn kịch lặng lẽ.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy để ý bức tranh được xếp thành ba dải ngang: khoảnh sân đầy hoa, mặt biển tấp nập thuyền bè, và bầu trời với những lá cờ bay phấp phới, trong đó có lá cờ tam tài của Pháp. Vì ta nhìn xuống từ một điểm cao và các dải có kích thước khá đều nhau, chúng như dâng lên song song với mặt tranh thay vì lùi sâu vào không gian. Giờ hãy so sánh chất liệu. Có những vùng được vẽ mịn màng theo lối truyền thống; có những vùng lấp lánh nét cọ nhanh, rời rạc và những chấm màu nguyên chất, nhất là ở hoa và mặt nước lóa nắng. Hãy để mắt đi từ những người ngồi, những chiếc ghế đến cánh buồm xa, và cảm nhận sự giằng co giữa một cảnh nhìn thật và một bề mặt phẳng như hoa văn.

Ý nghĩa và dụng ý

Trong thư từ, chính Monet gọi tác phẩm này là bức tranh Trung Hoa có những lá cờ, còn bạn ông là Renoir gọi nó là bức tranh Nhật Bản. Cả hai biệt danh đều chỉ về một nguồn: tranh khắc gỗ màu Nhật Bản, thứ mà Monet, Manet, Renoir, Whistler và những người trong nhóm say mê sưu tầm. Những dải màu ngang phẳng hẳn đã gợi cho người xem sành sỏi thập niên 1860 nhớ đến loại tranh ấy. Một bản khắc của Hokusai, Điện Sazai ở chùa Ngũ Bách La Hán (1830), có thể đã gợi cảm hứng, và đến nay vẫn ở ngôi nhà của Monet tại Giverny. Sự cân bằng giữa ảo giác chiều sâu và mặt phẳng trở thành nét bền vững trong phong cách Monet. Cảnh vật toát lên vẻ an nhàn sung túc, trong khi thực tế gia đình phức tạp hơn nhiều.

Di sản

Mười hai năm sau khi ra đời, bức tranh được trưng bày tại triển lãm Ấn tượng lần thứ tư ở Paris, từ 10 tháng Tư đến 11 tháng Năm năm 1879, với số hiệu 157 dưới tên Jardin à Sainte-Adresse. Tên gọi của nó thay đổi theo thời gian: về sau tranh còn được biết đến với tên tiếng Pháp La terrasse à Sainte-Adresse. Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York có được tranh năm 1967, nhờ những khoản đóng góp và di tặng của các bạn hữu bảo tàng, sau khi tranh xuất hiện trong phiên đấu giá tại Christie's tháng Mười Hai năm ấy. Ngày nay tranh treo ở đó như một dấu hiệu sớm của hướng đi Ấn tượng: một họa sĩ trẻ đã hòa quyện truyền thống với những vệt màu nguyên chất và bài học từ Nhật Bản.

Có thể bạn chưa biết

Monet gọi tranh là 'bức tranh Trung Hoa có những lá cờ'; Renoir gọi là 'bức tranh Nhật Bản'.
Bản khắc của Hokusai có thể đã gợi cảm hứng cho tranh vẫn còn ở nhà Monet tại Giverny.
Tranh được trưng bày tại triển lãm Ấn tượng lần thứ tư năm 1879 với số hiệu 157.
Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan có được tranh năm 1967.

Wikipedia · Wikidata