Le Rocher

Mây trôi, lá rung, những thiếu nữ cưỡi ngựa đi ngang một tảng đá lớn. Qua nhiều thế hệ, Le Rocher của Fragonard được xem là cặp song sinh của một bức phong cảnh khác, cho đến khi phòng thí nghiệm chứng minh hai bức được vẽ cách nhau nhiều năm.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Jean-Honoré Fragonard vẽ Le Rocher khoảng năm 1780. Suốt một thời gian dài, tranh được giới thiệu như bức đối của một phong cảnh khác, L'Abreuvoir, tức chỗ cho gia súc uống nước. Hai bức được giữ chung như một cặp trong bộ sưu tập của François Hyppolyte Walferdin, rồi Gaston de Lauverjat và cuối cùng là Arthur Veil-Picard. Nhưng năm 2012, Trung tâm nghiên cứu và phục chế các bảo tàng Pháp kiểm tra cả hai và thấy lớp lót của chúng khác nhau: lớp lót của Le Rocher có từ khoảng năm 1780, còn của L'Abreuvoir thì từ những năm 1760. Cặp tranh nổi tiếng hóa ra không sinh cùng lúc.

Điều nên ngắm kỹ

Đây là tranh sơn dầu trên vải, có chữ ký ở góc dưới bên trái. Fragonard cho ta cảm nhận chuyển động gần như không thấy của mây bằng những nét cọ rộng và nhanh trên một lớp sơn rất lỏng. Sự rung rinh của tán lá được tạo nhịp bằng những chấm sơn nhỏ và đặc. Đồng cỏ có chất xốp và trong, còn đá được dựng bằng những nét sơn dày, ấn mạnh. Hãy dành thời gian dõi theo cách vẽ thay đổi từ bầu trời sang tán lá rồi sang đá: mỗi bề mặt có một kiểu nét riêng, và cùng nhau chúng khiến phong cảnh như đang thở.

Ý nghĩa và dụng ý

Những nhân vật nhỏ mang lại vẻ phong tình đặc trưng của Fragonard. Bức tranh để ta tự hình dung mối quan hệ giữa các thiếu nữ trên lưng ngựa và những chàng trai bên cạnh, mà không kể thêm gì. Trước hết đây là một bức phong cảnh, nhưng là phong cảnh nơi con người và thiên nhiên cùng chung một tâm trạng nhẹ nhõm, sống động. Bài viết trên Wikipedia tiếng Pháp thấy ở đây tài biến gió, lá và đá thành chuyển động thuần túy của sơn, còn câu chuyện của con người chỉ là một gợi ý dịu dàng để người xem tự viết tiếp.

Di sản

Le Rocher được xếp hạng bảo vật quốc gia cùng lúc với L'Abreuvoir. Năm 2013, Bảo tàng Mỹ thuật Lyon mua cả hai bức nhờ sự hỗ trợ của Câu lạc bộ bảo tàng Saint-Pierre, một nhóm nhà bảo trợ, trong khi hai bảo tàng châu Âu khác cũng muốn có chúng. Thương vụ lấp một khoảng trống: bảo tàng có rất ít tranh Pháp thế kỷ 18 và ít tranh phong cảnh thời kỳ đó. Tác phẩm từng được trưng bày ở Paris năm 1860, tại Học viện Hoàng gia London năm 1954 đến 1955, ở Zurich năm 1955, ở Tokyo năm 1980 và tại Grand Palais, Paris năm 1987 đến 1988.

Có thể bạn chưa biết

Vẽ khoảng năm 1780, sơn dầu trên vải, 53 x 62,5 cm.
Lâu nay đi cặp với L'Abreuvoir, bức mà nghiên cứu năm 2012 xác định từ những năm 1760.
Được xếp hạng bảo vật quốc gia Pháp.
Bảo tàng Mỹ thuật Lyon mua năm 2013.

Wikipedia · Wikidata