Jeroboam Sacrificing to Idols

Một vị vua đội khăn xếp trắng vươn tay ra lệnh bắt nhà tiên tri, và bàn thờ giữa họ nứt toác. Với bức tranh này, chàng Fragonard hai mươi tuổi giành Giải Rome năm 1752.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Fragonard vẽ Jeroboam tế các ngẫu tượng, sơn dầu trên toan, để dự Giải Rome và đoạt giải hội họa ngày 26 tháng 8 năm 1752, ngay sau khi tròn 20 tuổi. Thắng lợi ấy càng đáng nể vì ông chưa được đào tạo theo lối thông thường tại Học viện Hoàng gia Hội họa và Điêu khắc. Ban giám khảo chọn đề tài: một câu chuyện Cựu Ước hiếm gặp và đầy kịch tính trong Sách Các Vua quyển thứ nhất. Nó cách rất xa những cảnh Rococo nhẹ nhàng về tình yêu đồng quê, chuyện tán tỉnh và thần thoại mà Fragonard đang theo đuổi trong xưởng của Francois Boucher.

Điều nên ngắm kỹ

Jeroboam đứng bên phải, đội khăn xếp trắng, sắp tế các ngẫu tượng thì một nhà tiên tri vô danh, đứng bên trái, lên tiếng chống lại bàn thờ ở Bethel. Nhà vua vươn tay ra lệnh bắt ông, nhưng bàn tay khô quắt lại không rút về được, và bàn thờ nứt vỡ, tro đổ tràn ra. Hãy nhìn vào giữa tranh: ảnh hồng ngoại cho thấy nhiều dấu vết vẽ lại quanh bàn thờ vỡ, một cảnh khó hình dung và khó vẽ, nơi Fragonard rõ ràng đã rất vất vả. Wikipedia ghi mặt tranh 111,5 x 143,5 cm, còn Wikidata ghi 115 x 145 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Câu chuyện kể về sự ngạo mạn của một vị vua bị trừng phạt ngay tức khắc. Để đáp ứng yêu cầu của tranh lịch sử, Fragonard điều chỉnh lối vẽ mềm mại quen thuộc, xa dần Boucher và gần hơn với Carle van Loo, người ông sắp theo học, và với Jean Francois de Troy, giám đốc Học viện Pháp tại Rome, người vừa qua đời ở đó tháng 1 năm 1752. Một đề tài gần gũi, vua Solomon tế ngẫu tượng vì ảnh hưởng của các bà vợ ngoại quốc, được các họa sĩ ưa chuộng hơn đôi chút và thuộc nhóm đề tài Quyền lực của phụ nữ.

Di sản

Học viện giữ bức tranh cho đến khi bị giải thể trong Cách mạng Pháp, và nay tranh thuộc bộ sưu tập của cơ quan kế nhiệm, tại Beaux-Arts de Paris. Dù chỉ có một chủ sở hữu từ khi vẽ xong, tranh đã đi rất nhiều nơi: Rome năm 1904, Moskva và Leningrad năm 1978, Kyoto, Malibu, Bayonne, New York và Tokyo trong thập niên 1980, Warsaw, Budapest và Bucharest năm 2004 đến 2005, Barcelona và Madrid, rồi Oklahoma City, Albuquerque và Naples, Florida năm 2014 đến 2015, cùng nhiều triển lãm ở Paris.