La Grenouillère

Năm 1869, hai họa sĩ trẻ nghèo khó dựng giá vẽ cạnh nhau bên sông Seine. Thứ Monet gọi là vài bản phác thảo tồi đã trở thành một trong những hình ảnh khai sinh trường phái Ấn tượng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

La Grenouillère là một khu nghỉ dưỡng đông khách của giới trung lưu trên sông Seine gần Bougival, tại Croissy-sur-Seine, có nhà tắm, chỗ thuê thuyền và một quán cà phê nổi. Từ Paris đi tàu tới rất dễ, và nơi này vừa đón Hoàng đế Napoleon III cùng Hoàng hậu Eugénie và con trai. Monet và Renoir, cả hai đều nghèo túng và thân thiết lúc ấy, thấy đây là đề tài lý tưởng cho những bức tranh về thú nhàn du mà họ mong bán được. Ngày 25 tháng 9 năm 1869, Monet viết cho Frédéric Bazille rằng ông mơ về một bức tranh những nhà tắm ở La Grenouillère, mà mới chỉ có vài phác thảo tồi. Bức này và một bức ở London có lẽ chính là những phác thảo ấy.

Điều nên ngắm kỹ

Trung tâm cảnh là một hòn đảo tròn nhỏ, được gọi là đảo Chậu Hoa hay Camembert, có một cái cây mọc lên và người đứng quây quần. Một cầu ván dẫn sang nhà hàng nổi. Hãy nhìn mặt nước: Monet dựng nó từ những nét cọ gợn sóng lặp đi lặp lại, và cùng nhịp ấy chạy qua tán lá, những con thuyền neo và đám người. Những nét cọ rộng, mang tính dựng hình này rõ là của một bản phác thảo, khác hẳn bề mặt tinh tế mà Monet thường theo đuổi cho tranh triển lãm thời ấy. Vậy mà chúng vẫn rất giàu sức mô tả: ánh sáng vẫn lấp lánh trên dòng sông. Tranh rộng 74,6 x 99,7 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Với Monet, đây là bước chuẩn bị cho một giấc mơ: một bức tranh lớn hoàn chỉnh. Một bức lớn hơn, nay đã thất lạc, từng thuộc bộ sưu tập Arnhold ở Berlin, có thể chính là tác phẩm ấy. Thứ còn lại ở đây là chính quá trình sáng tạo, người họa sĩ dệt nên tấm vải từ những nét cọ. Bên cạnh ông, Renoir vẽ một bố cục gần như y hệt, nay ở Bảo tàng Quốc gia Stockholm. Khu nghỉ dưỡng cũng mang tiếng xấu. Trong truyện ngắn Vợ của Paul năm 1881, Guy de Maupassant tả đám đông nơi đây như một mớ hỗn tạp mờ ám của xã hội Paris. Tranh của Monet chỉ giữ lại ánh lung linh của mùa hè.

Di sản

La Grenouillère là tác phẩm then chốt của trường phái Ấn tượng, và việc đặt cạnh bản của Renoir biến nó thành một chứng tích hiếm hoi về hai nghệ sĩ cùng ngắm một khung cảnh trong cùng khoảnh khắc. Bản phác thảo đồng hành, Những người tắm ở La Grenouillère, nằm tại Phòng tranh Quốc gia London. Bức này được bà Louisine Havemeyer di tặng năm 1929 cho Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York, nơi nó vẫn được trưng bày. Đứng trước tranh, ta vẫn cảm được niềm háo hức của người họa sĩ khi nhận ra một phác thảo nhanh có thể chứa nhiều sức sống hơn một bức tranh xưởng vẽ bóng bẩy.