Hermann Hillebrandt de Wedigh

Một thương nhân từ Köln nhìn thẳng vào bạn, một bên lông mày nhướng lên, một nửa gương mặt dịu dàng còn nửa kia buồn bã. Holbein vẽ từng sợi râu của ông, vậy mà đến nay ta vẫn chưa chắc tên ông là gì.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Holbein vẽ bức chân dung nhỏ này bằng sơn dầu và màu keo trứng trên gỗ sồi năm 1533, trong những năm ông sống ở London. Người mẫu thuộc gia tộc Wedigh ở Köln và được cho là thương nhân của Steelyard, nơi đặt cơ sở của giới buôn Đức tại London. Nhiều người trong gia tộc quý tộc thị dân này buôn bán ở đó từ năm 1480. Gia tộc được xác định qua huy hiệu trên chiếc nhẫn ấn, một hình chữ V ngược với ba lá liễu, do Maximilian I ban cho Heinrich von Wedigh ngày 18 tháng 7 năm 1503. Dòng chữ vàng trên nền xanh ghi ANNO 1533, ÆTATIS SVÆ 39: năm 1533, 39 tuổi.

Điều nên ngắm kỹ

Ông nhìn thẳng về phía ta, tay trái cầm đôi găng màu da bò, tay phải khuất một nửa trong chiếc áo choàng nâu sẫm nặng có cổ nhung đen, cử chỉ mà Holbein lặp lại trong chân dung Bá tước Surrey sau này. Áo sơ mi trắng hơi mở, buộc bằng dây dài luồn qua một chiếc khuy trắng. Ông đội chiếc mũ dẹt đen của các thương nhân Steelyard. Tóc và râu màu nâu nhạt, từng sợi được vẽ tỉ mỉ gần như dưới kính hiển vi. Hai mắt xanh không đều: mắt phải to hơn, lông mày nhướng lên. Chiếc nhẫn ấn trên ngón trỏ tráng men đỏ, trắng, đen và xanh lục.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức chân dung từng được gọi là một trong những bức đẹp nhất và gợi cảm thông nhất mà Holbein từng vẽ. Kịch tính lặng lẽ nằm ở gương mặt: nửa phải toát lên vẻ duyên dáng và dịu dàng, nửa trái trông buồn hơn và khó gần hơn. Một bức chân dung liên quan, Hermann von Wedigh III năm 1532 ở Bảo tàng Metropolitan, cũng có mắt phải to hơn, lông mày nhướng và cùng huy hiệu trên nhẫn ấn. Có ý kiến cho rằng Holbein phóng to con mắt ở cả hai bức để mời người xem so sánh kỹ, hoặc để nhấn mạnh một nét chung của gia đình.

Di sản

Khác với các chân dung thương nhân Steelyard khác của Holbein, bức này và bức Derich Born không có chữ cái hay dấu hiệu thương nhân nào cho biết tên người mẫu. Theo truyền thống ông được gọi là Hermann Hillebrandt Wedigh, nhưng chỉ có thể xác định gia tộc và tuổi; ông có thể là một người anh em hay anh em họ không được ghi chép của Hermann III, và cái tên ấy hoàn toàn không chắc chắn. Tranh thuộc các Bá tước von Schönborn ở Vienna ít nhất từ năm 1746 đến 1865, rồi thuộc nhà ngân hàng Barthold Suermondt ở Aachen đến năm 1874. Nay tranh ở Gemäldegalerie, Berlin.