David Garrick as Richard III

William Hogarth · 1745

David Garrick as Richard III - William Hogarth

Một vị vua bật dậy khỏi giường, một tay giơ lên, gương mặt đông cứng vì sợ hãi. Hogarth vẽ người bạn David Garrick trong vai diễn làm nên tên tuổi anh, và qua đó góp phần khai sinh một kiểu chân dung mới.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Hogarth vẽ bức tranh năm 1745. Người ta thường nói tranh vẽ diễn viên kiêm quản lý nhà hát David Garrick trong vai Richard III của Shakespeare, nhưng thực ra nó ghi lại màn diễn của anh trong bản chuyển thể sửa đổi mạnh của Colley Cibber, bản được diễn từ năm 1700 đến 1896. Garrick nổi danh với vai này tại nhà hát Drury Lane ở London, và anh vừa ra mắt sân khấu London vừa giã từ nghiệp diễn trong vai Richard III. Hogarth là bạn anh, và bức tranh ghi lại một màn diễn lừng danh không kém gì ghi lại một con người.

Điều nên ngắm kỹ

Cảnh diễn ra vào đêm trước trận Bosworth năm 1485. Nhà vua đang ngủ trong lều trên chiến trường vừa giật mình tỉnh dậy sau giấc mơ thấy hồn ma những người ông đã sát hại. Garrick hiện lên đầy sợ hãi và lo âu, một tay giơ lên, gương mặt bàng hoàng. Hãy nhìn dáng người anh: Hogarth gọi tư thế này là đường uốn lượn, tạo bởi hai đường cong tương phản. Tấm vải lớn, 190,5 x 250,8 cm, mang lại cho khoảnh khắc ấy tầm vóc của tranh lịch sử.

Ý nghĩa và dụng ý

Hogarth được nhớ đến nhiều nhất qua các bản in châm biếm về đề tài xã hội, nhưng ông cũng là một họa sĩ và người vẽ chân dung tài năng. Tác phẩm này không chỉ là một bức chân dung: nó cho thấy nhân vật ở một thời khắc then chốt của lịch sử và trong một tư thế sân khấu, nên nằm giữa thể loại chân dung và tranh lịch sử. Trong chuyên luận Phân tích cái đẹp năm 1753, ông cho rằng đường uốn lượn đặc biệt đẹp vì nó khơi gợi trí tưởng tượng và làm vui mắt. Ở đây ý tưởng ấy trở thành hình dạng của nỗi kinh hoàng.

Di sản

Tư thế Hogarth dùng giống với tư thế trong những bức chân dung diễn viên khác, nhất là của Johann Zoffany. So sánh với các bức chân dung Garrick của Reynolds, nhà nghiên cứu Gill Parry kết luận rằng Hogarth đã góp phần xác lập một nhánh mới trong tranh chân dung, đó là chân dung sân khấu. Bức tranh thuộc Phòng tranh Walker ở Liverpool, nơi mua tranh năm 1956 với sự hỗ trợ của Quỹ Sưu tập Nghệ thuật Quốc gia. Khách đến đó vẫn có thể gặp Garrick đúng vào lúc anh bừng tỉnh trong sợ hãi, như khán giả từng thấy trên sân khấu.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

William Hogarth (1697-1764)

chân dung · nam giới · Walker Art Gallery

Tranh khác của William Hogarth