Arrangement in Black and Gold: Comte Robert de Montesquiou-Fezensac

James McNeill Whistler · 1890s

Arrangement in Black and Gold: Comte Robert de Montesquiou-Fezensac - James McNeill Whistler

Một người đàn ông cao gầy trong bộ lễ phục đen gần như tan vào nền tối, chỉ có khuôn mặt, cổ áo, chiếc găng tay và tấm lông thú vàng óng bắt lấy ánh sáng. Whistler vẽ gã công tử điệu đà nhất Paris thời Belle Époque như một tác phẩm nghệ thuật sống.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Whistler và Robert de Montesquiou gặp nhau ngày 3 tháng 7 năm 1885 tại câu lạc bộ Reform ở London, qua sự giới thiệu của Henry James. Ít lâu sau, Montesquiou nhờ ông vẽ chân dung. Whistler nhận lời, nhưng mãi đến mùa xuân 1891 các buổi ngồi mẫu mới bắt đầu tại xưởng vẽ của ông ở Paris. Bức tranh hoàn thành vào mùa hè năm sau, rồi còn nằm trong xưởng thêm hai năm. Lần đầu tranh được trưng bày là năm 1894 tại Salon du Champ-de-Mars, nơi nó khiến công chúng và báo giới hết sức chú ý.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh khổ đứng rất hẹp, khoảng 208,6 x 91,8 cm. Montesquiou, chừng 35 tuổi, đứng trong bộ lễ phục đen và đôi giày da bóng, gần như không tách khỏi nền tối mờ ảo, nền này sáng dần về phía sàn thành màu nâu xám ngả đen. Ánh sáng từ góc trên bên trái rọi lên mặt ông, cổ áo đứng và chiếc nơ trắng, cùng bàn tay phải đeo găng da xám mỏng. Bàn tay ấy cầm hờ một cây gậy mảnh. Trên cẳng tay trái vắt chiếc áo choàng lông chinchilla của người em họ Élisabeth Greffulhe, ánh lên màu vàng. Bên cạnh ông thấp thoáng một bình hoa trắng lớn, có lẽ là cẩm tú cầu ông rất yêu.

Ý nghĩa và dụng ý

Montesquiou xuất thân từ một dòng quý tộc lâu đời xứ Gascogne, trong tổ tiên có cả d'Artagnan. Ông tự tạo hình mình thành một công tử, dàn dựng từng lần xuất hiện giữa giới quý tộc, giới tài chính và giới nghệ sĩ như một tác phẩm nghệ thuật sống. Tên tranh của Whistler, bản phối đen và vàng, coi con người như một hòa âm của sắc độ, và hai màu trong tên chính là bộ đồ đen và tấm lông vàng. Để cảm ơn họa sĩ, Montesquiou viết bài thơ dài tên Moth, in năm 1892, gợi đến con bướm mà Whistler dùng làm chữ ký từ năm 1869.

Di sản

Montesquiou giữ bức chân dung đến năm 1902, khi có lẽ vì khó khăn tiền bạc, ông bán nó qua nhà buôn tranh Arnold Seligman cho nhà sưu tập Mỹ Richard Albert Canfield, người quen Whistler từ năm 1899. Về sau Canfield bán bộ sưu tập Whistler của mình cho nhà buôn Roland F. Knoedler, người bán lại cho Frick Collection năm 1914. Năm 1995 và 1996, Frick dành riêng một triển lãm cho bức tranh, mang tên Whistler và Montesquiou: Con bướm và con dơi. Bản thân Montesquiou còn sống mãi trong văn chương, qua nhân vật Des Esseintes của Huysmans và Nam tước de Charlus của Proust.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

James McNeill Whistler (1834-1903)

chân dung · The Frick Collection

Tranh khác của James McNeill Whistler