St Peter

Giotto di Bondone · 1291

St Peter - Giotto di Bondone

Trên cao, phía trên cửa vào Nhà thờ Thượng ở Assisi, Thánh Phêrô tóc bạc, râu xám nhìn xuống từ một khung tròn, lặng lẽ dõi theo mọi người bước vào.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Thánh Phêrô là một bức bích họa, theo Wikipedia tiếng Pháp được vẽ khoảng 1291-1295, còn Wikidata ghi năm 1291. Tác phẩm nằm ở phần trên mặt trong bức tường lối vào của Nhà thờ Thượng, Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô ở Assisi. Hầu hết các cảnh trên bức tường này được cho là của Giotto thời trẻ cùng các cộng sự, ngay trước khi bắt đầu loạt Chuyện về Thánh Phanxicô nổi tiếng. Ai thực sự cầm cọ vẫn còn được tranh luận: bức tranh được gán cho Giotto, hoặc có thể là xưởng vẽ của ông. Wikidata ghi kích thước khoảng 50 x 50 cm, một hiện diện nhỏ bé, trầm lặng trong một trong những ngôi nhà thờ được trang trí lộng lẫy nhất nước Ý.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy tìm một vòng tròn. Thánh Phêrô được vẽ bán thân trong một khung tròn kiểu huy chương, hình thức kế thừa từ chân dung cổ đại. Ngài mang những dấu hiệu truyền thống giúp người thời Trung cổ nhận ra ngay: mái đầu bạc, kiểu tóc cạo của tu sĩ, bộ râu xám và dải khăn choàng có hình thánh giá. Bức bích họa được mô tả là còn trong tình trạng tốt nên các chi tiết ấy vẫn rõ ràng. Rồi hãy đưa mắt khắp bức tường. Phía trên cửa chính có ba khung tròn: Đức Mẹ và Hài Nhi đang mỉm cười giữa hai thiên thần. Cao hơn nữa, vượt qua vòm có cảnh Lễ Ngũ Tuần và Thăng Thiên, Phêrô có một người bạn đồng hành: khung tròn lớn của Thánh Phaolô.

Ý nghĩa và dụng ý

Vì sao Phêrô và Phaolô được đặt cao như vậy trên lối vào? Theo nguồn tư liệu, hai khung tròn lớn này tượng trưng cho sự bảo trợ trực tiếp của Giáo hoàng đối với vương cung thánh đường. Phêrô, vị đứng đầu các tông đồ, cùng Phaolô đại diện cho Giáo hội Rôma, nên sự hiện diện của các ngài cho biết quyền uy nào đang che chở ngôi nhà của Thánh Phanxicô. Đây không phải một câu chuyện mà là một dấu hiệu. Hình thức giản dị, chính diện, một gương mặt thánh trong vòng tròn, mời gọi sự nhận biết hơn là kể chuyện. Người khách quay ra về sẽ gặp những gương mặt canh giữ ấy, như lời nhắc về Giáo hội rộng lớn.

Di sản

Giới học giả đã tranh luận lâu về tác giả bức Phêrô này. Năm 1959, Cesare Gnudi nhận thấy ảnh hưởng của Rôma và Toscana. Decio Gioseffi (1957 và 1963) và Roberto Salvini (1962) lại nói đến một bậc thầy vô danh chịu ảnh hưởng Giotto, làm việc sau khi loạt chuyện Thánh Phanxicô hoàn thành. Các ý kiến gần đây cho rằng bức tranh được vẽ theo bản phác của người phụ trách loạt Chuyện về Thánh Phanxicô, có lẽ dưới sự chỉ đạo của các bậc thầy trong xưởng Giotto. Chính sự chưa chắc chắn ấy làm nên sức hấp dẫn. Khung tròn này thuộc về những năm hình thành của một họa sĩ và một xưởng vẽ, cho ta thoáng thấy nhóm nghệ sĩ ấy lúc đang làm việc.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Giotto di Bondone (1267-1337)

nghệ thuật tôn giáo · Thánh Phêrô · Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô thành Assisi

Tranh khác của Giotto di Bondone