Saint Stephen

Giotto di Bondone · 1320

Saint Stephen - Giotto di Bondone

Hai viên đá nhỏ nằm trên đỉnh đầu cạo trọc của một thầy phó tế trẻ, gọn gàng như châu ngọc. Đó là những viên đá tử đạo của ngài, và Giotto vẽ chúng với cùng sự điềm tĩnh như khi vẽ lớp lụa trên áo.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Tấm tranh của Giotto di Bondone vẽ Thánh Stephen, người Do Thái gốc Hy Lạp đã theo Kitô giáo và bị ném đá đến chết vì đức tin. Tranh vẽ bằng tempera trên nền vàng, trên gỗ, và là biểu tượng của Bảo tàng Horne ở Florence, nơi lưu giữ nó. Lịch sử của tranh còn là một câu đố. Phần đỉnh vòm và phong cách khiến nó gần với các tác phẩm khác của Giotto, như bức Đức Mẹ và Chúa Hài đồng ở Washington và hai vị thánh Gioan Tông đồ, Lôrensô ở bảo tàng Jacquemart-André tại Chaalis. Vì thế các tấm này có vẻ từng thuộc một bức tranh thờ nhiều tấm đã bị tháo rời và phân tán.

Điều nên ngắm kỹ

Vị thánh được vẽ bán thân, góc ba phần tư, mặt quay sang phải. Theo nguồn tư liệu, đôi mắt hạnh nhân gợi nguồn gốc phương Đông của ngài. Là phó tế, ngài mặc áo dalmatic bằng gấm thêu công phu, nếp lụa mềm mại, và cùng loại vải ấy rủ xuống từ cuốn sách trên tay. Hãy nhìn đôi tay: các ngón thon dài quá mức, dấu vết truyền thống Byzantine còn hiện diện ở Giotto. Trên đỉnh đầu cạo trọc, những viên đá tử đạo được đặt đối xứng như món trang sức nhỏ, giữa ánh vàng bao quanh.

Ý nghĩa và dụng ý

Thời ấy các thánh được nhận ra nhờ vật biểu trưng kể lại câu chuyện của họ. Stephen mang hai thứ: cuốn sách và những viên đá đã giết ngài. Giotto không vẽ cảnh bạo lực. Ông đặt những viên đá lặng lẽ trên đầu vị thánh, biến chúng thành dấu hiệu thánh thiện thay vì cảnh đau đớn. Tấm áo gấm nói về vai trò của ngài trong Giáo hội sơ khai. Hiệu quả thật thanh thản: ta tưởng nhớ lòng can đảm của vị tử đạo qua vẻ đẹp của ngài.

Di sản

Có một bất đồng về niên đại: Wikidata ghi năm 1320, còn Wikipedia tiếng Pháp xếp tranh vào khoảng 1330-1335. Dù thế nào, tấm tranh đã trở thành biểu tượng của Bảo tàng Horne, một bảo tàng nhỏ ở Florence. Những tấm đồng hành nay ở xa, tận Washington và nước Pháp, nên vị thánh này là một giọng còn lại của cả dàn hợp xướng. Đứng trước ngài, ta có thể hình dung bức tranh thờ xưa, Đức Mẹ và các thánh đứng cạnh nhau dưới những đỉnh vòm.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia (French) · Wikidata

Về họa sĩ

Giotto di Bondone (1267-1337)

nghệ thuật tôn giáo · Thánh Stêphanô, tử đạo

Tranh khác của Giotto di Bondone