Giotto di Bondone · 1291

Trên cao bức tường vương cung thánh đường Assisi, những người phụ nữ cúi bên thi thể Chúa Kitô, các thiên thần bay phía trên. Thời gian đã lấy mất đầu của Chúa khỏi lớp vữa, nhưng nỗi đau của những người than khóc vẫn chạm tới ta.
Bức bích họa nằm trong nhà thờ trên của Vương cung thánh đường San Francesco ở Assisi, phần trên vách trái, ở gian thứ tư. Tên tiếng Ý Deposizione dalla croce và Wikipedia tiếng Pháp gọi đây là cảnh Hạ xác khỏi thập giá, còn Wikidata ghi là cảnh Than khóc, thuộc loạt Cảnh Tân Ước. Tác giả chưa ngã ngũ: tranh được gán cho Giotto di Bondone, dù Pietro Cavallini cũng được nêu tên. Niên đại khoảng 1291-1295; Wikidata ghi 1291. Nguồn tư liệu cho rằng sức biểu cảm mạnh mẽ và nhịp không gian vững chắc nghiêng về Giotto thời trẻ.
Ở tiền cảnh là thi thể Chúa Kitô. Quanh Ngài là ba bà Maria phủ phục khóc thương, cùng Thánh Gioan Tông đồ và Maria Mađalêna đang đỡ Chúa. Phía sau, trên nền núi non, là những nhân vật khác: một phụ nữ trùm khăn, hai phụ nữ nữa và hai vị có hào quang; trên cao bốn thiên thần bay lượn. Bức bích họa lớn, khoảng ba mét mỗi cạnh theo Wikidata. Đáng tiếc tranh đã hư hại: một phần vữa bong ra, làm mất đầu của Chúa và hai nhân vật bên phải. Phần còn lại mời ta tưởng tượng những gì đã mất.
Đây là khoảnh khắc sau cuộc Đóng đinh, khi những người thân thiết nhất quây quần bên thi thể Chúa. Họa sĩ chú tâm vào cảm xúc con người: người than khóc nằm rạp bên Ngài, Mađalêna đỡ Ngài trong tay, cả thiên thần cũng chung nỗi buồn. Trong ngôi nhà thờ dâng kính Thánh Phanxicô, những cảnh như thế mời tín hữu tưởng niệm cuộc khổ nạn. Sự mất mát gương mặt Chúa, dù là tai nạn của thời gian, nay để nỗi đau người ở lại đứng giữa bức tranh.
Giới nghiên cứu trân trọng bức bích họa vì những gì nó có thể hé lộ về buổi đầu của Giotto. Câu hỏi ai là người vẽ vẫn còn bỏ ngỏ. Nguồn tiếng Pháp xếp tác phẩm vào giai đoạn Giotto trẻ nhờ sức biểu cảm và sự vững chãi của hình khối, đồng thời ghi lại khả năng đó là Cavallini. Với người ngước nhìn từ lòng nhà thờ, đây là chứng tích tuy hư hại mà vẫn xúc động, một cảnh tang thương được vẽ hơn bảy trăm năm trước.
Giotto di Bondone (1267-1337)
nghệ thuật tôn giáo · nam giới · Giê-su · Vương cung thánh đường Thánh Phanxicô thành Assisi
Madonna Enthroned - Giotto (1300s)
St. Francis of Assisi Receiving the Stigmata - Giotto (1290s)
Saint Stephen - Giotto (1320)
Crucifixion of Strasbourg - Giotto (1315)
Badia Polyptych - Giotto (1300s)
The Crucifixion of Christ - Giotto (1310s)
Coronation of Mary with Angels and Saints - Giotto (1328)
Madonna and Child of San Giorgio alla Costa - Giotto (1295)