Bologna Polyptych

Giotto di Bondone · 1330s

Bologna Polyptych - Giotto di Bondone

Trên bậc ngai của Đức Mẹ, một dòng chữ nhỏ ghi đây là tác phẩm của thầy Giotto người Florence. Nhưng bộ tranh nhiều tấm Bologna còn là câu chuyện về một xưởng vẽ bận rộn, một đơn đặt hàng của giáo triều, và những tấm tranh bị tháo rời rồi ghép lại.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bộ tranh nhiều tấm Bologna là bức tranh thờ vẽ bằng màu keo trứng trên ván gỗ với nền vàng, được cho là của Giotto với sự tham gia của xưởng vẽ, và thường được xác định niên đại đầu thập niên 1330. Danh mục của Quỹ Federico Zeri ghi năm 1333-1334, khớp với thập niên 1330 trên Wikidata. Các tài liệu hiện đại cho rằng tranh có lẽ do sứ thần giáo hoàng Bertrand du Pouget đặt vẽ cho khu phức hợp giáo triều ở Porta Galliera, Bologna, khi ấy thuộc Lãnh thổ Giáo hoàng. Năm 1782, tranh được chuyển từ nhà thờ Santa Maria degli Angeli đến một nhà nguyện của Collegio Montalto. Thời Napoleon, năm 1808, tranh bị tháo rời, và mãi đến năm 1894 mới được ghép lại trong khung mới.

Điều nên ngắm kỹ

Bộ tranh rộng và thấp, 91 x 340 cm, với nền vàng lấp lánh sau mỗi nhân vật. Tấm giữa vẽ Đức Mẹ ngự trên ngai bế Hài Nhi. Hai bên, sắp xếp đối xứng, là bốn nhân vật được xác định là Thánh Phêrô, Tổng lãnh thiên thần Gabriel, Tổng lãnh thiên thần Micae và Thánh Phaolô. Hãy để ý sự cân bằng: hai tông đồ ở hai mép ngoài, hai tổng lãnh thiên thần gần ngai nhất. Rồi hãy nhìn xuống bậc ngai, nơi có dòng chữ thường được chép là opus magistri jocti de florentia, tác phẩm của thầy Giotto người Florence. Phần bệ đi kèm vẽ những nhân vật gắn với cuộc Khổ nạn của Chúa Kitô và các chứng nhân.

Ý nghĩa và dụng ý

Việc chọn các thánh rất hợp với một đơn đặt hàng của giáo triều. Phêrô và Phaolô, hai tông đồ sáng lập Giáo hội Rôma, đóng khung toàn bộ tác phẩm, còn các tổng lãnh thiên thần Gabriel và Micae đứng cạnh Đức Mẹ như đội cận vệ thiên quốc. Nền vàng nâng các nhân vật ra khỏi mọi bối cảnh trần thế. Tuy vậy, dòng chữ đặt ra một câu hỏi thú vị. Nó tự hào ghi tên Giotto, nhưng các tài liệu hiện đại coi bộ tranh phần lớn là sản phẩm của xưởng vẽ. Danh mục Zeri ghi cả hai cách: của Giotto, và của Giotto cùng các phụ tá. Qua đó, bức tranh phản ánh cách tên tuổi một bậc thầy có thể đại diện cho cả xưởng vẽ.

Di sản

Lần ghép lại năm 1894 đã làm hư hại một số tấm gốc, lời nhắc rằng tác phẩm ta thấy hôm nay được định hình bởi cả lịch sử lẫn những người làm ra nó. Dù vậy, đây vẫn là một tác phẩm muộn đáng kể gắn với Giotto, mang tên ông ngay trên lớp màu và gắn với một dự án đầy tham vọng của giáo triều ở Bologna. Ngày nay tranh được lưu giữ tại Pinacoteca Nazionale di Bologna, nơi du khách có thể tìm dòng chữ trên bậc ngai và tự cân nhắc mình thấy bao nhiêu phần bàn tay của bậc thầy.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Giotto di Bondone (1267-1337)

nghệ thuật tôn giáo · phụ nữ · Maria · Christ Child · con trai

Tranh khác của Giotto di Bondone