Despair

Edvard Munch · 1894

Despair - Edvard Munch

Sau Tiếng thét, Munch trở lại cây cầu lúc hoàng hôn thêm một lần. Lần này nhân vật đơn độc là người bạn Jappe Nilssen, đầu cúi xuống, quay lưng với cả bầu trời rực cháy lẫn người xem.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Sau khi hoàn thành Tiếng thét, Munch quyết định tiếp tục chủ đề hoàng hôn trên cầu. Chủ đề ấy đến từ một lần đi dạo mùa hè ở Oslo, khi ông bỗng thấy một khoảnh khắc tuyệt vọng mà về sau ông muốn ghi lại bằng tranh. Bức thứ nhất ra đời năm 1892, vẽ một người đội mũ ngắm hoàng hôn từ trên cầu. Phiên bản thứ hai này, vẽ năm 1894 cùng lúc với Lo âu, đặt người bạn Jappe Nilssen ở tiền cảnh, trong tư thế gần giống tư thế anh từng có trong bức U sầu của Munch. Tranh sơn dầu trên vải, khoảng 92 x 72,5 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy nhìn cách Nilssen được đặt trong tranh. Anh không hướng về hoàng hôn phía sau, cũng không nhìn người xem. Anh thu mình lại, đầu cúi về phía trước, một dáng người gợi nhớ những nhân vật tương tự trong Người phụ nữ ba giai đoạn và Chia lìa của Munch. Màu sắc tươi hơn bản đầu: bầu trời đỏ và vàng đậm đặc, và một sắc tím nhạt xuất hiện ở trung cảnh, màu cũng thấy trong Lo âu. Kết quả là tranh phẳng hơn và mang tính trang trí hơn bức năm 1892. Để ý cách bầu trời, cây cầu và người đàn ông khom lưng được gắn với nhau bằng những mảng màu mạnh, giản lược, hơn là bằng nét cọ phóng khoáng.

Ý nghĩa và dụng ý

Nguồn tiếng Pháp đưa ra hai cách đọc. Với nhà nghiên cứu Munch Frank Høifødt, bề mặt phẳng và trang trí hơn gợi nhớ chủ nghĩa Tổng hợp của Paul Gauguin. Reinhold Heller thì khắt khe hơn: ông cho rằng tranh chỉ dùng lại các chủ đề quan trọng của bức Tuyệt vọng đầu tiên và của Tiếng thét, mà không phản ánh được nỗi u sầu của bản đầu hay cường độ của Tiếng thét. Giữa hai nhận định ấy, bức tranh là một biến tấu lặng lẽ, hướng nội hơn. Nếu người đàn ông năm 1892 nhìn ra vịnh, thì Nilssen như khép mình trong suy nghĩ riêng, như thể nỗi tuyệt vọng đã rời phong cảnh để đi vào thân thể một con người.

Di sản

Khi Munch qua đời, bức tranh cùng toàn bộ bộ sưu tập của ông được chuyển cho thành phố Oslo. Thành phố sau đó mở Bảo tàng Munch, nơi ngày nay có thể chiêm ngưỡng tranh. Bức chị em của nó, bức Tuyệt vọng đầu tiên năm 1892, nằm ở một bộ sưu tập khác, nên hai phiên bản của cùng một mô típ sống xa nhau. Cùng với Tiếng thét và Lo âu, bức Tuyệt vọng năm 1894 thuộc một nhóm tác phẩm trong đó Munch trở đi trở lại cùng cây cầu, cùng phối cảnh dốc và cùng bầu trời đỏ, để thử xem một con người dưới bầu trời ấy có thể biểu đạt được điều gì.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Edvard Munch (1863-1944)

người · cầu · Munch Museum · Oslofjord

Tranh khác của Edvard Munch