Puberty

Edvard Munch · 1895

Puberty - Edvard Munch

Một cô gái nhỏ ngồi ở mép giường, hai tay đặt trước người, mắt mở to. Phía sau cô, một bóng đen trồi lên dường như còn lớn hơn cô. Munch đã biến nỗi sợ và sự bất an của tuổi lớn lên thành một trong những hình ảnh ám ảnh nhất của ông.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Wikipedia ghi bức Tuổi dậy thì được vẽ năm 1894 đến 1895, còn Wikidata ghi năm 1895. Khi ấy Munch đã có tên tuổi ở Berlin, nơi ông sống giữa một nhóm bạn mà theo bài viết đã đẩy ông sâu hơn vào những cảm xúc u uất về tình dục. Munch khẳng định bức tranh này là bản chép lại một phiên bản đầu tiên ông vẽ năm 1885 hoặc 1886, và bản ấy đã mất trong một vụ cháy xưởng vẽ. Bức tranh thuộc Diềm tranh cuộc đời, chuỗi tranh và tranh in không chính thức về tình yêu, nỗi lo âu và cái chết mà Munch thực hiện suốt thập niên 1890 và còn quay lại trong suốt sự nghiệp.

Điều nên ngắm kỹ

Cô gái ngồi ở mép giường, hai chân khép chặt. Một bàn tay đặt giữa hai đầu gối, tay kia đặt trên đùi phải. Cô nhìn thẳng về phía trước với đôi mắt mở to và đôi môi khép, mái tóc dài buông qua và sau vai. Ánh sáng chiếu từ bên trái. Sau lưng cô, trên tường, một bóng đen u ám lan rộng, không hoàn toàn khớp với hình dáng cô. Căn phòng đơn sơ, màu sắc tiết chế, nên mọi thứ kéo mắt ta trở lại sự bất động và ánh nhìn của cô. Bức tranh khá lớn, khoảng 151,5 x 110 cm, khiến hình dáng nhỏ bé và cái bóng của cô càng thêm hiện diện.

Ý nghĩa và dụng ý

Mô típ này thường được hiểu là biểu tượng của nỗi lo âu và sợ hãi, của những thay đổi về thể chất và tâm lý mà một người trẻ trải qua trên đường trưởng thành. Cái bóng phía sau dường như chứa những gì cô chưa gọi được thành tên. Munch đặt cho hình ảnh này nhiều tên khác nhau theo thời gian: đầu tiên là Người mẫu trẻ, rồi Tuổi dậy thì, và sau nữa là Trong đêm. Như nguồn tư liệu viết, hình ảnh có thể được hiểu theo nhiều cách, từ cái nhìn của họa sĩ về người mẫu đến gợi nhắc những nỗi sợ ban đêm. Bức tranh gắn với cả chủ nghĩa tượng trưng, nơi Munch xuất phát, lẫn chủ nghĩa biểu hiện, nơi ông trở thành nhân vật then chốt.

Di sản

Giới phê bình từ lâu đã so sánh tác phẩm với một bản khắc của họa sĩ Bỉ Félicien Rops, Mối tình đẹp nhất của Don Juan, in năm 1882 trong cuốn Les Diaboliques của Jules Barbey d'Aurevilly. Ấn phẩm đầu tiên viết riêng về Munch, của Przybyszewski năm 1894, đã chỉ ra sự giống nhau ấy. Munch luôn phủ nhận mọi ảnh hưởng. Sử gia Arne Eggum cho rằng chính vì sự giống nhau đó mà Munch khăng khăng nhắc đến bản vẽ đầu đã mất, dù Eggum ghi năm của bản khắc là 1886, trong khi nguồn tư liệu cho biết là 1882. Munch còn thể hiện mô típ này bằng tranh in đá và tranh khắc. Tuổi dậy thì được xem là một bước ngoặt trong cách ông đưa cảm xúc vào nghệ thuật, và hiện ở Bảo tàng Quốc gia Oslo.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Edvard Munch (1863-1944)

chân dung · nghệ thuật khỏa thân · tóc dài · giường · vú · chestnut hair · Gối · National Gallery of Norway · National Museum of Art, Architecture and Design

Tranh khác của Edvard Munch