Gustav Klimt

1862-1918

Là con một người thợ chạm vàng chật vật, Gustav Klimt lớn lên trong nghèo khó ở Vienna và trở thành họa sĩ vĩ đại của thành phố về vàng, hoa văn và khát khao. Là một người sáng lập nhóm Ly khai Vienna, ông góp phần định hình Art Nouveau và để lại cho thế giới bức Nụ hôn.

Xuất thân

Gustav Klimt sinh ở Baumgarten, gần Vienna, ngày 14 tháng 7 năm 1862, là con thứ hai trong bảy anh chị em. Mẹ ông, bà Anna, từng mơ làm nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc, còn cha ông, Ernst Klimt cha, là thợ chạm vàng xuất thân từ một gia đình nông dân xứ Bohemia. Cha ông thường khó kiếm việc, và từ 1862 đến 1884 cả nhà phải dọn đi ít nhất năm lần để tìm chỗ ở rẻ hơn. Cả ba người con trai đều sớm có năng khiếu nghệ thuật, và anh chị em đôi khi làm mẫu cho những tranh đầu tay của Gustav. Mười bốn tuổi, ông vào trường Mỹ thuật Ứng dụng Vienna, học vẽ trang trí kiến trúc từ 1876 đến 1883. Ông ngưỡng mộ họa sĩ tranh lịch sử Hans Makart và sẵn lòng theo lối đào tạo hàn lâm bảo thủ.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Khoảng năm 1880, ông cùng em trai Ernst và người bạn Franz von Matsch lập Công ty Nghệ sĩ, vẽ bích họa và trần cho các nhà hát và công trình công cộng. Với phần trang trí cầu thang nhà hát Burgtheater hoàn thành năm 1888, Hoàng đế Franz Joseph I trao cho ông Thập tự Công trạng bằng vàng. Năm 1892, cha và em trai Ernst lần lượt qua đời, Klimt gánh vác cả hai gia đình và vài năm sau đó vẽ rất ít. Năm 1897, ông là một người sáng lập và chủ tịch nhóm Ly khai Vienna, rồi rời nhóm năm 1908. Những bức tranh trần cho Đại học Vienna bị công kích là khiêu dâm quanh năm 1900 và không bao giờ được treo; đó là đơn đặt hàng công cuối cùng ông nhận. Ngày 11 tháng 1 năm 1918, một cơn đột quỵ làm liệt nửa người bên phải, và ông mất ở Vienna ngày 6 tháng 2 vì viêm phổi, ở tuổi 55.

Phong cách và kỹ thuật

Klimt là họa sĩ tượng trưng, đề tài chính là cơ thể phụ nữ, và tranh ông mang vẻ gợi tình thẳng thắn; sự sống, tình yêu và cái chết là những chủ đề lớn. Từ năm 1900, mỗi năm ông vẽ khoảng một bức chân dung phụ nữ khổ lớn, dùng mặt phẳng, hoa văn và vàng lá của Art Nouveau. Thời kỳ vàng của ông gồm Judith I, Chân dung Adele Bloch-Bauer I, Nụ hôn và bức diềm Stoclet. Những chuyến đi Venice và Ravenna, nổi tiếng với tranh khảm, rất có thể đã gợi cho ông kỹ thuật dát vàng và hình ảnh Byzantine. Trong nhóm Ly khai, ông là người chịu ảnh hưởng nghệ thuật Nhật Bản nhiều nhất. Các bức phong cảnh vẽ trong kỳ nghỉ hè ở hồ Attersee ép chiều sâu không gian thành một mặt phẳng đầy hoa văn, đến mức người ta tin ông đã dùng ống nhòm.

Giai thoại

Ở nhà, Klimt thường đi dép xăng đan và mặc áo choàng dài, tránh giới quán cà phê và hiếm khi giao du với các nghệ sĩ khác. Dân quanh hồ Attersee gọi ông là con quỷ rừng vì vẻ say mê mãnh liệt. Người bạn đời trọn kiếp của ông là nhà thiết kế thời trang Emilie Floge; mối quan hệ của họ thân thiết nhưng có lẽ thuần khiết, và nhiều học giả xem bức Nụ hôn là hình ảnh hai người như một đôi tình nhân. Ông viết rất ít về mình, chủ yếu là bưu thiếp gửi Floge, và trong một bài viết hiếm hoi nói rằng ông chưa từng vẽ chân dung tự họa, rằng mình chẳng có gì đặc biệt, và ai muốn hiểu ông thì hãy nhìn kỹ tranh ông. Năm 1902, ông muốn đặt tên một bức tranh khiêu khích là Gửi những kẻ chỉ trích tôi, nhưng bạn bè can ngăn.

Di sản

Tác phẩm của Klimt góp phần định hình Art Nouveau ở châu Âu và ảnh hưởng quan trọng tới người đồng nghiệp trẻ Egon Schiele. Bức Cái chết và Sự sống đoạt giải nhất ở triển lãm thế giới tại Rome năm 1911; sau đó ông vẽ lại, đổi nền từ vàng sang xanh. Mất mát cũng in dấu lên di sản của ông: tháng 5 năm 1945, quân Đức rút lui đốt lâu đài Immendorf, thiêu hủy ba bức tranh cho Đại học cùng mười tác phẩm khác. Bức diềm Beethoven, vẽ thẳng lên tường cho một triển lãm năm 1902, còn sống sót và được trưng lại sau khi phục chế năm 1986. Cuốn chuyên khảo duy nhất in khi ông còn sống, Das Werk von Gustav Klimt, ra đời năm 1918 với năm mươi bản in ông giúp chọn. Sắc vàng lấp lánh của ông đến nay vẫn như một cánh cửa mở vào một thế giới khác, phong phú hơn.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

Ly khai Viên · Art Nouveau · chủ nghĩa tượng trưng

Tranh của Gustav Klimt