Portrait of Elisabeth Lederer

Gustav Klimt · 1910s

Portrait of Elisabeth Lederer - Gustav Klimt

Một thiếu nữ áo trắng đứng trên tấm thảm rực rỡ, xung quanh là những hình người như trong mộng. Klimt chưa bao giờ coi bức chân dung này là xong; mẹ cô đã tự mang nó ra khỏi xưởng của ông. Nhiều năm sau, chính bức tranh góp phần cứu mạng người phụ nữ trong tranh.

Câu chuyện phía sau bức tranh

August và Serena Lederer, gia đình nhà công nghiệp Do Thái và là những người bảo trợ quan trọng nhất của Klimt, đặt vẽ bức chân dung con gái Elisabeth năm 1914. Klimt sống gần nhà họ, thường xuyên ghé thăm, và đã vẽ Serena năm 1899. Ông làm bức chân dung Elisabeth trong nhiều năm và không muốn coi là hoàn tất. Chuyện kể rằng năm 1916, Serena mang bức tranh ra khỏi xưởng vì nghĩ nó đã xong, dù Klimt khăng khăng là chưa. Wikipedia ghi tranh vẽ năm 1914 đến 1916, còn Wikidata chỉ ghi thập niên 1910. Sau khi Đức Quốc xã sáp nhập Áo năm 1938, Elisabeth có được một giấy tờ nói rằng Klimt là cha ruột của cô, nhờ đó cô được ở lại Vienna cho đến khi qua đời vì bệnh năm 1944.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh kích thước như người thật, khoảng 180 x 131 cm, vẽ Elisabeth hai mươi tuổi trong trang phục trắng: không phải chiếc áo dài rộng như của mẹ, mà là áo bó và váy, khoác ngoài một tấm khăn voan trắng in hoa. Trang phục theo thời trang Paris thời ấy, nhất là thiết kế của Paul Poiret, và chiếc váy tạo cảm giác mơ hồ như quần dài. Dưới đôi giày lụa trắng là tấm thảm màu hồng cam rực với viền đen trắng gợi nhớ thiết kế của Wiener Werkstätte, cùng những vòng tròn xanh trắng gợi nhớ ngọc bích Trung Hoa. Phía sau cô là những hình người lấy từ văn hóa vật chất Trung Hoa và kinh kịch: binh lính, học giả, quan lại. Hãy nhìn kỹ chiếc váy trắng, nơi vẫn còn thấy dấu vết nét phác bên dưới.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức chân dung thuộc giai đoạn cuối của Klimt, khi ông rời bỏ những hình khối vàng sắc cạnh của thời kỳ hoàng kim để đến với màu sắc phong phú hơn và họa tiết Đông Á. Klimt sở hữu tranh khắc ukiyo-e, áo kimono, long bào triều Thanh và sách về nghệ thuật Đông Á. Tobias G. Natter viết rằng những hình người phía sau giống như hình người trong giấc mơ. Emily Braun cho rằng sự pha trộn thời trang nhấn mạnh vẻ tinh tế và tính quốc tế của gia đình Lederer, và chỉ ra một cấu trúc tam giác giữ vững bố cục. Ảnh hồng ngoại cho thấy Klimt đã vẽ đè lên một số hình người khác ở nền. Frank Whitford, ít khen hơn, gọi bức này và chân dung Friederike Maria Beer là những trang thời trang lộng lẫy né tránh các câu hỏi tâm lý sâu xa.

Di sản

Bức tranh chỉ rời gia đình một lần, cho một cuộc triển lãm ở Stockholm năm 1917, cho đến khi bị Đức Quốc xã tịch thu sau năm 1938. Năm 1945, quân Đức rút lui đốt lâu đài Immendorf, thiêu hủy phần lớn bộ sưu tập Lederer, trong đó có mười lăm bức của Klimt. Bức chân dung này sống sót vì chân dung người Do Thái bị coi là không đáng gửi đến đó; nó nằm lại ở nhà đấu giá Dorotheum. Năm 1948, tranh được trả lại cho Erich, anh em trai của Elisabeth, người bán nó năm 1983. Leonard Lauder mua tranh năm 1985 và treo nhiều thập kỷ trên bàn ăn ở nhà ông tại New York. Sau khi ông mất, tranh được bán tại Sotheby's tháng 11 năm 2025, lập kỷ lục đấu giá cho nghệ thuật hiện đại.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Gustav Klimt (1862-1918)

chân dung

Tranh khác của Gustav Klimt