Goldfish

Gustav Klimt · 1902

Goldfish - Gustav Klimt

Những nàng tiên nước trôi bên một con cá vàng khổng lồ, và một nàng ngoảnh lại nhìn ta qua tấm lưng trần. Klimt muốn đặt tên tranh là Gửi những nhà phê bình của tôi. Bạn bè can ngăn, nhưng cả Vienna vẫn hiểu.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Khi vẽ Cá vàng, Klimt đang vướng vào vụ bê bối quanh các bức tranh Khoa, một đơn đặt hàng của nhà nước cho đại sảnh Đại học Vienna. Hai bức Triết học và Luật học của ông hoàn toàn mới mẻ với nghệ thuật Vienna; công chúng không hiểu, giới phê bình công kích dữ dội. Klimt, vừa mới gượng dậy sau cơn trầm cảm khi người em Ernst qua đời, bị tổn thương sâu sắc, và người họa sĩ trầm lặng vốn tránh công chúng thậm chí phải lên tiếng với báo chí. Ông thấy trả lời bằng hội họa dễ hơn nhiều. Wikipedia tiếng Tây Ban Nha ghi tranh vẽ năm 1901 đến 1902; Wikidata ghi năm 1902.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh cao và hẹp, khoảng 181 x 67 cm, khổ tranh gợi nhớ cột hình người trong bức Triết học. Bốn người phụ nữ khỏa thân mỉm cười với mái tóc dài bồng bềnh, gợn sóng, nô đùa trong làn nước tối bên một con cá vàng khổng lồ. Hai cô tóc vàng nhìn về phía ta, một cô ló ra từ mép trên bên trái và một cô ở dưới bên phải sau đầu con cá; một cô tóc đen quay lưng ở phía trên, và một cô tóc đỏ ngồi xổm bên dưới. Nhân vật chính ngồi xổm ở tiền cảnh quay lại nhìn người xem đầy khiêu khích, phô trọn tấm lưng trần đầy đặn.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức tranh thuộc chuỗi tranh tiên nước của Klimt, cùng Dòng nước chảy, Y học, Cá bạc và hai phiên bản Rắn nước. Theo chân các họa sĩ Tượng trưng Bỉ Xavier Mellery và Jan Toorop, ông đặt những người phụ nữ ngụ ngôn của mình vào một cõi xa xăm, không trọng lượng, và chọn nước cùng các nàng undine, tiên sông hồ trong thần thoại Đức cổ, quyến rũ và nguy hiểm như tiên cá. Nhà phê bình Ludwig Hevesi gọi những bức tranh này là sản phẩm phụ đầy nhục cảm của tranh Khoa và Bức diềm Beethoven. Nhưng ở đây ý nghĩa còn mang tính cá nhân. Klimt muốn đặt tên tranh là Gửi những nhà phê bình của tôi, và tư thế của người phụ nữ chính là câu trả lời của ông.

Di sản

Bạn bè khôn ngoan khuyên ông bỏ cái tên ấy, nhưng thông điệp của cái tên vô hại Cá vàng vẫn được hiểu rõ. Nhà văn Felix Salten kể rằng khi các bức tranh cho trường đại học gây xôn xao, Klimt viết một lời đáp ngắn gọn cho giới phê bình: một tác phẩm chìa tấm lưng tròn về phía người xem. Salten nói thêm rằng ông có thể đặt tên nó theo một câu nói thô tục nổi tiếng của người Đức, nhưng dù sao mọi người vẫn hiểu. Tranh được trưng bày lần đầu tại triển lãm lần thứ mười ba của Ly khai Vienna năm 1902. Wikidata ghi tranh hiện thuộc Kunstmuseum Solothurn ở Thụy Sĩ.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Gustav Klimt (1862-1918)

nymph

Tranh khác của Gustav Klimt